Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-15:2021 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây bản địa - Phần 15: Lim xanh quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra đối với cây giống Lim xanh (Erythrophleum fordii Oliver) được nhân giống từ hạt. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa chất lượng nguồn giống, phục vụ hiệu quả cho công tác trồng rừng, phục hồi rừng tự nhiên và phát triển lâm nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với cây giống Lim xanh được sản xuất bằng phương pháp gieo ươm từ hạt trong bầu đất tại các vườn ươm lâm nghiệp.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh, kiểm nghiệm, quản lý chất lượng và sử dụng cây giống Lim xanh trên phạm vi cả nước.

Yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn giống

• Hạt giống dùng để gieo ươm cây giống Lim xanh phải được thu hoạch từ các nguồn giống đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công nhận, bao gồm: rừng giống chuyển hóa, rừng giống trồng, vườn giống hoặc từ các cây trội đã được tuyển chọn.
• Hạt giống phải đảm bảo các tiêu chuẩn về độ thuần, tỷ lệ nảy mầm và không mang mầm bệnh nguy hiểm gây hại cho cây con.

Yêu cầu chất lượng cây giống xuất vườn

Cây giống Lim xanh khi xuất vườn để đưa đi trồng rừng phải đáp ứng đầy đủ các chỉ tiêu hình thái và sinh lý sau:

• Tuổi cây giống: Thời gian nuôi dưỡng trong vườn ươm dao động từ 12 tháng đến 18 tháng tuổi kể từ khi gieo hạt.
• Chiều cao cây (H): Chiều cao vút ngọn của cây giống phải đạt tối thiểu từ 35 cm đến 50 cm.
• Đường kính cổ rễ (D): Đường kính đo tại vị trí cổ rễ phải đạt tối thiểu từ 0,4 cm trở lên.
• Độ hóa gỗ: Thân cây phải thẳng, cứng cáp và đã hóa gỗ hoàn toàn hoặc đạt tỷ lệ hóa gỗ tối thiểu 2/3 chiều cao của thân cây.
• Tình trạng sinh trưởng: Cây phát triển cân đối, có một thân chính rõ ràng, không bị cụt ngọn, không bị biến dạng và không có biểu hiện của sâu bệnh hại nguy hiểm.
• Hệ rễ: Rễ cọc phát triển thẳng, không bị uốn cong hoặc cuộn tròn nghiêm trọng trong bầu; hệ rễ phụ và rễ cám phát triển mạnh, bám chặt vào giá thể.
• Bầu đất: Bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ hoặc nứt nẻ. Kích thước vỏ bầu nilon thông thường phải đạt tối thiểu 9 cm x 12 cm hoặc lớn hơn tùy thuộc vào thời gian nuôi dưỡng cây trong vườn ươm.

Phương pháp kiểm tra chất lượng cây giống

• Kiểm tra nguồn gốc: Tiến hành kiểm tra hồ sơ pháp lý, chứng chỉ nguồn gốc lô hạt giống và nhật ký sản xuất của vườn ươm để xác định tính hợp pháp của lô cây giống.
• Phương pháp lấy mẫu: Việc kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng được thực hiện theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên đại diện cho lô cây giống. Tỷ lệ lấy mẫu kiểm tra thông thường chiếm từ 1% đến 5% tổng số cây trong lô, nhưng không ít hơn số lượng mẫu tối thiểu theo quy định.
• Đo đếm các chỉ tiêu hình thái: Sử dụng thước đo chuyên dụng để xác định chiều cao cây (đo từ mặt bầu đến đỉnh sinh trưởng) và panme hoặc thước kẹp kỹ thuật số để đo đường kính cổ rễ.
• Đánh giá cảm quan: Quan sát trực tiếp để đánh giá độ thẳng của thân, mức độ hóa gỗ, tình trạng sâu bệnh hại và độ nguyên vẹn của bầu đất.

Quy định về vận chuyển và bảo quản

• Cây giống trước khi xuất vườn vận chuyển đến nơi trồng phải được tưới nước đủ ẩm trước đó từ 1 đến 2 ngày.
• Quá trình bốc xếp, vận chuyển và tập kết cây giống phải được thực hiện nhẹ nhàng, tránh làm vỡ bầu đất, dập nát thân lá hoặc gãy ngọn cây.
• Khi xếp cây trên phương tiện vận chuyển, không được xếp đè quá nhiều lớp lên nhau để tránh gây nén ép làm hỏng bầu đất và hệ rễ của cây giống.
• Tại hiện trường trồng rừng, cây giống chưa trồng ngay phải được bảo quản ở nơi râm mát, tránh ánh nắng gay gắt trực tiếp và phải được tưới nước giữ ẩm thường xuyên.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-15:2021 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các cơ quan quản lý lâm nghiệp kiểm tra, giám sát chất lượng cây giống Lim xanh lưu thông trên thị trường, đồng thời giúp người trồng rừng lựa chọn được nguồn giống đạt chuẩn, nâng cao tỷ lệ sống và năng suất rừng trồng.