Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-3:2019 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây bản địa - Phần 3: Vối thuốc được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam biên soạn và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị ban hành. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra chất lượng đối với cây giống loài Vối thuốc (Schima wallichii) phục vụ cho mục đích trồng rừng sản xuất và rừng phòng hộ.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, kiểm nghiệm, nghiệm thu và sử dụng cây giống Vối thuốc trên phạm vi cả nước. Đối tượng áp dụng trực tiếp là cây giống Vối thuốc được nhân giống từ hạt hoặc bằng các phương pháp vô tính khác để phục vụ trồng rừng.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Cây giống Vối thuốc: Là cây con được nhân giống từ hạt hoặc bằng phương pháp vô tính, đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật xuất vườn để đem đi trồng rừng.
• Nguồn giống: Là nơi thu hoạch vật liệu nhân giống (hạt giống, hom) đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công nhận, bao gồm cây trội, lâm phần tuyển chọn, rừng giống hoặc vườn giống.

Yêu cầu đối với nguồn giống và vật liệu nhân giống

• Vật liệu nhân giống (hạt giống) phải được thu hoạch từ các nguồn giống đã được công nhận theo quy định hiện hành của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Hạt giống trước khi đưa vào gieo ươm phải đảm bảo các chỉ tiêu chất lượng về tỷ lệ nảy mầm, độ sạch và độ ẩm theo tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành đối với hạt giống Vối thuốc.

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống xuất vườn

• Tuổi cây giống: Cây giống xuất vườn phải đạt độ tuổi từ 8 tháng đến 12 tháng tuổi tính từ khi gieo ươm.
• Chiều cao cây (H): Chiều cao vút ngọn của cây giống phải đạt từ 40 cm đến 60 cm.
• Đường kính cổ rễ (D): Đường kính cổ rễ của cây giống phải đạt tối thiểu từ 0,5 cm trở lên.
• Chất lượng bầu đất: Bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ, kích thước vỏ bầu tối thiểu đạt 9 cm x 13 cm hoặc 10 cm x 15 cm, ruột bầu là hỗn hợp đất tơi xốp, đủ dinh dưỡng.
• Tình trạng sinh trưởng: Cây giống phải sinh trưởng tốt, thân cây thẳng, không bị cụt ngọn, đỉnh sinh trưởng phát triển bình thường, lá có màu xanh tự nhiên và không bị nhiễm sâu bệnh hại nguy hiểm.
• Hệ rễ: Hệ rễ phát triển mạnh, rễ cọc không bị uốn cong nghiêm trọng, rễ cám phát triển đều trong bầu đất.

Phương pháp kiểm tra và nghiệm thu cây giống

• Phương pháp kiểm tra: Tiến hành kiểm tra bằng mắt thường đối với các chỉ tiêu về tình trạng sâu bệnh, độ thẳng của thân, sự nguyên vẹn của bầu đất. Sử dụng thước đo chuyên dụng để đo chiều cao cây và panme hoặc thước kẹp để đo đường kính cổ rễ.
• Cỡ mẫu kiểm tra: Việc lấy mẫu kiểm tra được thực hiện theo phương pháp ngẫu nhiên trong lô cây giống. Tỷ lệ lấy mẫu thông thường từ 1% đến 5% tổng số cây trong lô tùy thuộc vào quy mô của lô cây giống nhưng không ít hơn 30 cây.
• Đánh giá và kết luận: Lô cây giống được đánh giá là đạt tiêu chuẩn khi tỷ lệ số cây đạt yêu cầu kỹ thuật trong mẫu kiểm tra đạt từ 95% trở lên.

Yêu cầu về vận chuyển và bảo quản cây giống

• Cây giống trước khi vận chuyển phải được tưới đủ ẩm và xếp gọn gàng vào khay hoặc phương tiện vận chuyển chuyên dụng để tránh làm vỡ bầu, gãy ngọn.
• Trong quá trình vận chuyển, phải có biện pháp che nắng, che gió để tránh làm cây bị mất nước hoặc tổn thương cơ học.
• Cây giống khi đưa đến hiện trường trồng rừng nếu chưa trồng ngay phải được bảo quản ở nơi râm mát, bằng phẳng và phải được tưới nước giữ ẩm hàng ngày.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-3:2019 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để chuẩn hóa chất lượng nguồn giống lâm nghiệp, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng Vối thuốc tại Việt Nam.