Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-11:2021 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây bản địa - Phần 11: Tếch quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra chất lượng đối với cây giống loài Tếch (Tectona grandis L.f.) phục vụ cho mục đích trồng rừng.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, kiểm nghiệm, nghiệm thu và sử dụng cây giống Tếch tại Việt Nam. Tiêu chuẩn quy định cụ thể cho các loại cây giống được sản xuất bằng phương pháp gieo ươm từ hạt (cây con trong bầu) hoặc bằng phương pháp nhân giống vô tính (cây nuôi cấy mô, cây giâm cành).

Nguồn giống và yêu cầu quản lý

• Cây giống Tếch phải được sản xuất từ nguồn giống (vườn giống, rừng giống, cây trội hoặc vườn cây đầu dòng) đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận theo quy định hiện hành.
• Vật liệu nhân giống (hạt giống, cành ghép, chồi cấy mô) phải có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo chất lượng di truyền và khả năng sinh trưởng tốt.

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống xuất vườn

Tiêu chuẩn phân chia rõ ràng các chỉ tiêu chất lượng đối với từng loại cây giống cụ thể:

• Đối với cây giống gieo ươm từ hạt (trong bầu):
  • Tuổi cây: Từ 6 tháng đến 8 tháng tuổi tính từ khi gieo hạt.
  • Chiều cao cây: Đạt từ 25 cm đến 35 cm (không tính bầu đất).
  • Đường kính cổ rễ: Đạt tối thiểu từ 0,6 cm trở lên.
  • Tình trạng sinh trưởng: Cây phát triển cân đối, thân thẳng, không bị cụt ngọn, không có nhiều thân phụ.
  • Độ hóa gỗ: Thân cây đã hóa gỗ hoàn toàn từ 1/2 chiều cao cây trở lên.
  • Tình trạng sâu bệnh: Cây không bị nhiễm các loại sâu bệnh hại nguy hiểm, không bị cụt ngọn hoặc thối rễ.
  • Chỉ tiêu bầu đất: Bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ, kích thước bầu tối thiểu đạt 9 cm x 12 cm.
• Đối với cây giống nhân giống vô tính (nuôi cấy mô hoặc giâm cành):
  • Tuổi cây: Từ 3 tháng đến 5 tháng tuổi kể từ khi đảo bầu hoặc ra ngôi.
  • Chiều cao cây: Đạt từ 20 cm đến 30 cm.
  • Đường kính cổ rễ: Đạt tối thiểu từ 0,4 cm trở lên.
  • Hệ thống rễ: Rễ phát triển mạnh, có nhiều rễ phụ và rễ cám bám chắc vào giá thể bầu.
  • Tình trạng sinh trưởng: Cây khỏe mạnh, lá xanh tự nhiên, không có biểu hiện dị dạng hoặc thiếu dinh dưỡng.

Phương pháp kiểm tra chất lượng cây giống

• Kiểm tra nguồn gốc: Tiến hành đối chiếu hồ sơ, chứng chỉ nguồn gốc lô giống, hóa đơn hoặc giấy cam kết chất lượng của đơn vị sản xuất.
• Phương pháp lấy mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên theo tỷ lệ phần trăm quy định trên tổng số cây của lô giống để tiến hành đo đếm các chỉ tiêu hình thái.
• Kiểm tra các chỉ tiêu hình thái: Sử dụng thước đo chuyên dụng để xác định chiều cao cây và đường kính cổ rễ. Đánh giá bằng cảm quan đối với độ hóa gỗ, độ thẳng của thân và tình trạng nguyên vẹn của bầu đất.
• Kiểm tra tình trạng sâu bệnh: Quan sát trực tiếp toàn bộ mẫu cây để phát hiện các dấu hiệu của nấm bệnh, côn trùng phá hoại lá, thân hoặc rễ.

Ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Ghi nhãn: Mỗi lô cây giống khi xuất vườn phải kèm theo nhãn mác ghi đầy đủ thông tin bao gồm: Tên giống, phương pháp nhân giống, ngày xuất vườn, tên cơ sở sản xuất và mã số nguồn giống đã được công nhận.
• Vận chuyển: Cây giống phải được xếp khít nhau trong các khay hoặc phương tiện vận chuyển chuyên dụng, tránh làm vỡ bầu đất hoặc dập nát thân, lá. Phải có mui bạt che nắng, gió trong suốt quá trình vận chuyển.
• Bảo quản: Trường hợp chưa trồng ngay, cây giống phải được tập kết tại nơi râm mát, bằng phẳng, được tưới nước giữ ẩm thường xuyên và bảo vệ khỏi sự phá hoại của gia súc, sâu bệnh.