Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12720:2019 về Khảo nghiệm phân bón cho cây trồng lâu năm được công bố vào năm 2019 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, quy định các nguyên tắc, điều kiện và phương pháp thống nhất nhằm đánh giá hiệu lực sinh học, hiệu quả kinh tế cũng như mức độ an toàn của các loại phân bón đối với nhóm cây trồng lâu năm tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho việc khảo nghiệm diện hẹp và diện rộng đối với tất cả các loại phân bón (bao gồm phân bón vô cơ, phân bón hữu cơ, phân bón sinh học, phân bón vi sinh và các loại phân bón khác) khi sử dụng cho các loại cây trồng lâu năm như cây công nghiệp lâu năm (cà phê, cao su, chè, hồ tiêu...) và các loại cây ăn quả.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động khảo nghiệm phân bón, các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và các đơn vị liên quan đến công tác đăng ký, kiểm định chất lượng phân bón tại Việt Nam.

Quy định chung và nguyên tắc khảo nghiệm

• Khảo nghiệm phải được tiến hành tại các vùng sinh thái nông nghiệp đại diện cho vùng sản xuất chính của đối tượng cây trồng khảo nghiệm nhằm đảm bảo tính thực tiễn và khả năng ứng dụng cao.
• Quá trình khảo nghiệm phải đảm bảo tính khách quan, khoa học, chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật canh tác chuẩn của địa phương nơi thực hiện khảo nghiệm.
• Các loại phân bón đưa vào khảo nghiệm phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, được sản xuất theo đúng quy trình công nghệ và đáp ứng đầy đủ các chỉ tiêu chất lượng đã đăng ký.

Yêu cầu về điều kiện và bố trí thí nghiệm

• Lựa chọn đất và cây trồng: Khu đất bố trí thí nghiệm phải có độ phì nhiêu đồng đều, độ dốc ít biến động. Cây trồng được chọn khảo nghiệm phải đồng đều về tuổi cây, giống, tình trạng sinh trưởng, phát triển và có lịch sử canh tác tương đồng.
• Phương pháp bố trí: Thí nghiệm diện hẹp thường được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với số lần nhắc lại tối thiểu theo quy định để đảm bảo độ tin cậy khi xử lý số liệu thống kê. Thí nghiệm diện rộng được thực hiện trên diện tích lớn hơn, không nhất thiết phải nhắc lại nhưng phải có ô đối chứng để so sánh trực quan.
• Diện tích ô thí nghiệm: Quy định cụ thể về diện tích tối thiểu của mỗi ô thí nghiệm và số lượng cây trong một ô đối với từng nhóm cây trồng lâu năm cụ thể nhằm hạn chế sai số biên.

Phương pháp bón phân và chăm sóc kỹ thuật

• Liều lượng và cách bón: Lượng phân bón, thời điểm bón và phương pháp bón (bón gốc, phun qua lá, tưới nhỏ giọt) phải thực hiện đúng theo hướng dẫn của đơn vị đăng ký khảo nghiệm và phù hợp với đặc điểm sinh lý của từng giai đoạn phát triển của cây trồng lâu năm.
• Chế độ chăm sóc: Các biện pháp canh tác khác như tưới nước, làm cỏ, tỉa cành, tạo tán và phòng trừ sâu bệnh hại phải được thực hiện đồng đều, cùng một thời điểm trên tất cả các công thức thí nghiệm để tránh làm sai lệch kết quả đánh giá hiệu quả của phân bón.

Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp đánh giá

• Chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển: Theo dõi và đo đạc các chỉ số như chiều cao cây, đường kính tán, số cành cấp 1, cấp 2, diện tích lá, hoặc các chỉ tiêu đặc thù của từng loại cây trồng lâu năm qua các giai đoạn sinh trưởng trong năm.
• Chỉ tiêu năng suất: Đánh giá năng suất thực thu và các yếu tố cấu thành năng suất trực tiếp (như số quả trên cây, khối lượng quả, năng suất mủ cao su, năng suất hạt cà phê, tiêu...).
• Chỉ tiêu chất lượng nông sản: Phân tích các hàm lượng dinh dưỡng, hoạt chất sinh học, độ ngọt (Brix), hoặc các tiêu chuẩn thương phẩm đặc trưng của sản phẩm thu hoạch sau khi sử dụng phân bón khảo nghiệm.
• Đánh giá tác động môi trường: Theo dõi sự thay đổi về tính chất lý hóa của đất (độ pH, độ mùn, hàm lượng dinh dưỡng dễ tiêu) và các biểu hiện bất thường của cây trồng (nếu có) để đánh giá mức độ an toàn của phân bón.
• Hiệu quả kinh tế: Tính toán hiệu quả kinh tế dựa trên chi phí phân bón, công bón và giá trị sản lượng thu hoạch tăng thêm so với công thức đối chứng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12720:2019 có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố. Các hoạt động khảo nghiệm phân bón cho cây trồng lâu năm tại Việt Nam phải tuân thủ các quy định kỹ thuật và phương pháp được nêu trong tiêu chuẩn này để kết quả khảo nghiệm được công nhận hợp pháp.