Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 115:2024/BGTVT về Đường bộ cao tốc được ban hành bởi Bộ Giao thông vận tải, quy định các yêu cầu kỹ thuật và quản lý bắt buộc phải tuân thủ trong việc đầu tư xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp và quản lý vận hành đường bộ cao tốc tại Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng nhằm chuẩn hóa hệ thống hạ tầng giao thông cao tốc, bảo đảm an toàn tối đa cho người và phương tiện tham gia giao thông.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với đường bộ cao tốc trong các giai đoạn lập dự án, thiết kế, xây dựng, nghiệm thu, quản lý và khai thác vận hành. Quy chuẩn tập trung vào các chỉ tiêu kỹ thuật hình học, kết cấu công trình, hệ thống an toàn giao thông và các công trình phụ trợ đi kèm.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng bắt buộc đối với tất cả các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì đường bộ cao tốc tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh

Quy chuẩn xác định rõ giới hạn điều chỉnh pháp lý của mình, tập trung vào các tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu bắt buộc phải đạt được đối với đường bộ cao tốc. Các quy định này làm cơ sở pháp lý để kiểm soát chất lượng từ khâu quy hoạch, thiết kế cơ sở đến khâu thi công thực tế trên thực địa.

Điều 2. Đối tượng áp dụng

Xác định chi tiết các nhóm đối tượng chịu sự ràng buộc của quy chuẩn, bao gồm:

• Các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về giao thông vận tải.
• Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công xây dựng công trình.
• Các đơn vị chịu trách nhiệm quản lý, khai thác, bảo trì và bảo vệ hành lang an toàn đường bộ cao tốc.

Điều 3. Tài liệu viện dẫn

Quy chuẩn thiết lập nguyên tắc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan khác. Khi các tài liệu viện dẫn (như tiêu chuẩn thiết kế đường ô tô, tiêu chuẩn biển báo, hệ thống sơn kẻ đường) được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo các phiên bản mới nhất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Điều 4. Giải thích từ ngữ

Để đảm bảo tính thống nhất và chính xác trong quá trình thực thi, quy chuẩn đưa ra định nghĩa pháp lý cho các khái niệm chuyên ngành quan trọng:

• Đường bộ cao tốc: Là đường dành riêng cho xe cơ giới, có dải phân cách chia đường cho xe chạy hai chiều riêng biệt; không giao nhau cùng mức với một hoặc các đường khác; được bố trí đầy đủ trang thiết bị phục vụ, bảo đảm giao thông liên tục, an toàn, rút ngắn thời gian hành trình và chỉ cho xe ra, vào ở những điểm nhất định.
• Tốc độ thiết kế: Là trị số tốc độ được lựa chọn để tính toán các chỉ tiêu kỹ thuật hình học của đường cao tốc trong trường hợp thông thường, bảo đảm an toàn cho phương tiện vận hành với tốc độ đã chọn.
• Dải phân cách giữa: Bộ phận của đường để phân chia mặt đường thành hai chiều xe chạy riêng biệt và để ngăn không cho các phương tiện giao thông di chuyển sang chiều ngược lại.
• Làn dừng khẩn cấp: Làn đường sát mép ngoài của phần đường xe chạy, dành cho các phương tiện dừng đỗ khi gặp sự cố kỹ thuật hoặc dành cho các xe ưu tiên di chuyển trong trường hợp khẩn cấp.
• Trạm dừng nghỉ: Công trình dịch vụ tiện ích dọc tuyến cao tốc phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi, đổ xăng, bảo dưỡng kỹ thuật thông thường của người và phương tiện tham gia giao thông.

Hiệu lực thi hành

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 115:2024/BGTVT có hiệu lực thi hành theo quy định tại Thông tư ban hành của Bộ Giao thông vận tải. Các dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc đã được phê duyệt trước ngày quy chuẩn này có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo các quy định tại thời điểm phê duyệt, trừ trường hợp có yêu cầu điều chỉnh thiết kế để phù hợp với quy chuẩn mới nhằm nâng cao an toàn giao thông.