Nghị định 82-CP được Hội đồng Chính phủ ban hành năm 1962 nhằm quy định chi tiết về việc phân loại các hệ thống đường bộ (đường ô-tô) trên phạm vi toàn quốc, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đầu tư, quản lý và bảo trì đối với từng hệ thống đường cụ thể.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với tất cả các tuyến đường ô-tô hiện có hoặc sẽ được xây dựng trong tương lai trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Đối tượng chịu sự tác động và có trách nhiệm thi hành bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, các ngành, xí nghiệp, công trường, nông trường, lâm trường và chính quyền địa phương các cấp.

Phân loại các hệ thống đường bộ toàn quốc

Theo quy định, toàn bộ hệ thống đường ô-tô được phân chia thành ba nhóm chính dựa trên tính chất và phạm vi phục vụ:

• Hệ thống đường quốc lộ: Bao gồm các tuyến đường nối liền nhiều tỉnh hoặc nằm trong phạm vi một tỉnh, hoặc các tuyến đường nối liền thủ đô với các đầu mối giao thông liên quốc gia. Đây là những tuyến đường có vai trò phục vụ lợi ích chung về kinh tế, chính trị, văn hóa và quốc phòng mang tính chất toàn quốc.
• Hệ thống đường hàng tỉnh: Gồm các tuyến đường nằm trong phạm vi một hoặc nhiều tỉnh, có nhiệm vụ phục vụ chủ yếu cho nhu cầu phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa và giữ gìn trị an của từng địa phương.
• Hệ thống đường chuyên dùng: Gồm các tuyến đường chỉ phục vụ riêng cho nhu cầu vận chuyển của một hoặc nhiều ngành, xí nghiệp, công trường, nông trường, lâm trường, bao gồm cả các tuyến đường dẫn vào các cơ sở quốc phòng.

Hàng năm, Bộ Giao thông vận tải có trách nhiệm căn cứ vào tình hình thực tế, sự thay đổi về tính chất và tác dụng phục vụ của từng tuyến đường để tiến hành rà soát, sắp xếp lại các hệ thống đường cho phù hợp.

Quy định về đầu tư vốn và tổ chức quản lý

Nguồn vốn đầu tư và phương thức quản lý đối với từng hệ thống đường được phân định rõ ràng như sau:

• Đối với đường quốc lộ: Toàn bộ kinh phí dành cho kiến thiết cơ bản, giữ gìn, sửa chữa nhỏ, sửa chữa vừa và sửa chữa lớn đều do ngân sách trung ương đài thọ. Bộ Giao thông vận tải trực tiếp quản lý và sử dụng nguồn kinh phí này để phát triển, củng cố mạng lưới đường quốc lộ.
• Đối với đường hàng tỉnh: Toàn bộ kinh phí đầu tư xây dựng và bảo trì, sửa chữa do ngân sách địa phương tự đài thọ. Hàng năm, Ủy ban hành chính các khu, tỉnh, thành phố có trách nhiệm lập kế hoạch phát triển đường sá địa phương trình Hội đồng Chính phủ phê duyệt. Bộ Giao thông vận tải đóng vai trò hướng dẫn về chủ trương, kế hoạch và kỹ thuật.
• Đối với đường chuyên dùng: Kinh phí xây dựng và bảo trì do ngân sách của chính ngành hoặc xí nghiệp sử dụng con đường đó chi trả. Trường hợp đơn vị không đủ năng lực thi công hoặc quản lý, Bộ Giao thông vận tải sẽ hỗ trợ về mặt chuyên môn kỹ thuật hoặc nhận thi công giúp theo thỏa thuận. Đối với đường chuyên dùng quân sự, Bộ Giao thông vận tải và Bộ Quốc phòng phối hợp xây dựng kế hoạch để kết hợp sử dụng hiệu quả cho cả mục đích kinh tế và quốc phòng.

Cơ chế quản lý và phân bổ chi phí đối với đường chuyên dùng chung

Trong trường hợp đường chuyên dùng được khai thác bởi nhiều bên hoặc phục vụ công cộng, việc phân bổ chi phí và quản lý được thực hiện theo các nguyên tắc:

• Nếu đường chuyên dùng thuộc sở hữu và sử dụng của nhiều ngành, nhiều xí nghiệp ngay từ đầu, toàn bộ chi phí xây dựng mới và bảo trì, sửa chữa sẽ do các bên cùng đóng góp đài thọ.
• Nếu đường ban đầu chỉ phục vụ một hoặc một số ít đơn vị, nhưng sau đó có thêm các đơn vị khác cùng sử dụng thường xuyên, chi phí xây dựng ban đầu vẫn do đơn vị gốc chịu, riêng chi phí bảo trì và sửa chữa phát sinh sau đó sẽ do tất cả các bên cùng chung vai gánh vác.
• Tỷ lệ phân bổ chi phí đóng góp của mỗi ngành, xí nghiệp được tính toán dựa trên lưu lượng, tính chất và trọng tải của phương tiện tham gia giao thông trên tuyến đường đó. Cơ quan giao thông vận tải địa phương chịu trách nhiệm tổ chức quản lý, giữ gìn và sửa chữa các tuyến đường này.
• Đối với đường chuyên dùng có sự tham gia giao thông của các phương tiện thuộc ngành khác, cơ quan khác và nhân dân, Bộ Giao thông vận tải sẽ xem xét tính chất phục vụ để chuyển đổi phân loại thành đường quốc lộ hoặc đường hàng tỉnh. Khi đó, kinh phí quản lý và bảo trì sẽ do ngân sách giao thông trung ương hoặc địa phương chi trả.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành và bãi bỏ toàn bộ các quy định trước đây trái với nội dung của Nghị định này. Các Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng và Ủy ban hành chính các khu, tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và thi hành nghiêm túc các điều khoản đã quy định.