Nghị định 348-NĐ được ban hành năm 1955 bởi Bộ trưởng Bộ Giao thông và Bưu điện (do Thứ trưởng Lê Dung ký thay), nhằm ban hành Luật đi đường bộ áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Luật đi đường bộ này áp dụng đối với tất cả các loại xe cộ có động cơ hoặc không có động cơ (ngoại trừ xe hỏa và xe điện), người cưỡi ngựa, người đi bộ, và súc vật di chuyển trên các tuyến đường giao thông, trong các thành phố, thị xã, thị trấn thuộc lãnh thổ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Các cơ quan, cá nhân có trách nhiệm thi hành bao gồm Chánh Văn phòng Bộ Giao thông và Bưu điện, Giám đốc Nha Giao thông, Chủ tịch Ủy ban hành chính các Liên khu (Việt Bắc, Liên khu 3, Liên khu 4, Khu Tự trị Thái - Mèo, Khu Tả Ngạn, Hồng Quảng) và các thành phố Hà Nội, Hải Phòng.

Quy tắc giao thông chung về tránh, vượt và di chuyển tại giao lộ

• Nguyên tắc tránh và vượt: Tất cả các phương tiện giao thông, người đi bộ, người cưỡi ngựa hoặc dắt súc vật phải thực hiện tránh nhau về bên phải và vượt về bên trái theo chiều đi của mình. Riêng trường hợp vượt xe điện, phương tiện phải vượt về bên phải nếu đường xe điện nằm ở giữa đường ô tô và phải liên tục bóp còi báo hiệu.
• Lối đi riêng biệt: Khi một tuyến đường hoặc một phần đường đã được phân luồng, dành riêng cho người đi bộ hoặc một loại phương tiện cụ thể thì chỉ đối tượng đó mới được phép lưu thông.
• Di chuyển tại ngã ba, ngã tư: Khi đến gần giao lộ, người điều khiển phương tiện phải giảm tốc độ, đi sát về bên phải và báo hiệu bằng còi hoặc chuông. Tại nơi không có biển ưu tiên hoặc người điều khiển giao thông, phương tiện nào có hướng đường bên phải trống (không có xe đi tới) sẽ được quyền đi trước. Xe đi từ trong nhà hoặc ngõ hẹp ra đường chính phải tuyệt đối nhường đường cho tất cả các phương tiện đang lưu thông trên đường chính.
• Kiểm soát tốc độ: Người lái xe phải luôn làm chủ tốc độ của mình. Bắt buộc phải giảm tốc độ hoặc dừng hẳn xe trong các trường hợp: đi qua thành phố, thị trấn; đến gần ngã ba, ngã tư, cầu, đoạn đường hẹp, quanh co, tầm nhìn bị che khuất; đi qua nơi đông người (đám tang, đám cưới, đoàn biểu tình, bộ đội hành quân, chợ họp...); khi tránh xe khác hoặc gặp chướng ngại vật; khi tầm nhìn hạn chế do thời tiết (sương mù, khói, bụi, giông lốc, trời tối).

Quy định kỹ thuật và tải trọng của phương tiện

• Yêu cầu kỹ thuật chung: Phương tiện và các bộ phận cấu thành phải bảo đảm độ chắc chắn, hoạt động tốt, trang bị đầy đủ còi, chuông báo hiệu, hệ thống phanh hãm an toàn và được bảo dưỡng thường xuyên.
• Quy định về bánh xe và kéo vật nặng: Bánh xe bò bằng sắt phải có bề rộng tối thiểu là 6cm, được tính toán theo tỷ lệ cứ 60kg trọng tải tương ứng với 1cm bề rộng bánh xe để tránh làm hư hỏng mặt đường. Xe cơ giới bánh xích không được phép lưu thông trên đường ô tô, trừ trường hợp đặc biệt được cơ quan giao thông cấp phép. Nghiêm cấm hành vi kéo gỗ hoặc kéo xe quệt trên đường ô tô khi không có giấy phép của cơ quan giao thông địa phương.
• Giới hạn tải trọng và xếp hàng hóa: Phương tiện không được chở quá tải trọng ghi trong giấy phép sử dụng. Hàng hóa xếp trên xe không được vượt quá chiều ngang của thùng xe và không được cao quá 3m tính từ mặt đất (trừ trường hợp đặc biệt có giấy phép quá khổ).

Quy định về đỗ xe và lưu thông ban đêm

• Quy tắc đỗ xe dọc đường: Cấm đỗ xe hoặc dừng ngựa dọc đường nếu không có lý do chính đáng. Khi bắt buộc phải đỗ, người điều khiển phải ra hiệu trước cho phía sau biết, đỗ sát vệ đường bên phải, không gây cản trở giao thông hoặc lối ra vào của các nhà ven đường. Ô tô, mô tô phải bóp còi báo hiệu trước khi đỗ. Trường hợp xe bị hỏng hoặc tai nạn buộc phải đỗ lại, người điều khiển phải thu xếp hàng hóa gọn gàng để không gây nguy hiểm cho người khác.
• Khu vực cấm đỗ xe: Cấm các loại xe lớn, xe chở hàng cồng kềnh (ô tô, xe bò, xe ba gác) đỗ tại đầu ngã ba, ngã tư, đường cong, đầu/chân/giữa dốc, đầu/trong cầu, chợ, trường học, điểm lên xuống xe điện, cổng cơ quan hoặc nhà riêng. Muốn đỗ phải cách các khu vực này ít nhất 50m.
• Lưu thông ban đêm: Phương tiện di chuyển ban đêm bắt buộc phải bật đèn theo quy định. Khi đi qua thành phố, thị xã hoặc khu dân cư đông đúc từ 22 giờ đến 5 giờ sáng, ô tô và mô tô không được sử dụng đèn pha (chỉ dùng đèn cột) và nghiêm cấm gây ồn ào bằng cách bóp còi liên tục, rú ga, thử máy hoặc hò hát.

Quy tắc tránh xe, vượt xe và lưu thông theo đoàn của ô tô, mô tô

• Tốc độ tối đa tạm thời của ô tô và mô tô:
  • Đường đồng bằng: Ô tô lớn tối đa 50km/h; ô tô con và mô tô tối đa 60km/h.
  • Đường đồi: Ô tô lớn tối đa 30km/h; ô tô con và mô tô tối đa 40km/h.
  • Đường rừng núi: Ô tô lớn tối đa 20km/h; ô tô con và mô tô tối đa 30km/h.
  • Trong thành phố, thị trấn, ngoại ô: Tốc độ tối đa không quá 20km/h (ngoại trừ các xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ khẩn cấp).
• Quy tắc tránh xe: Khi gặp nhau trên đường rộng, hai xe phải giảm tốc độ, tránh về bên phải, bóp còi báo hiệu (ban đêm phải tắt đèn pha, bật đèn cột). Nếu đường hẹp, một xe phải chủ động dừng lại nhường đường. Tại đoạn đường dốc, xe đi xuống dốc phải dừng lại nhường đường cho xe đang lên dốc. Xe gặp chướng ngại vật phía trước phải dừng lại nhường đường cho xe đi ngược chiều. Trên đường hẹp có vị trí tránh, xe nào gần vị trí tránh hơn phải lùi vào để nhường đường.
• Quy tắc vượt xe: Xe chạy chậm phải nhường đường cho xe sau vượt khi nhận được tín hiệu. Xe xin vượt phải bóp còi (hoặc nháy đèn pha vào ban đêm), chỉ được vượt bên trái khi xe trước đã tránh sang phải và ra hiệu cho phép vượt. Cấm vượt xe tại ngã ba, ngã tư, cầu, dốc, nơi đông người, khi có sương mù hạn chế tầm nhìn dưới 100m, hoặc vượt các xe ưu tiên khi chưa được sự đồng ý của người chỉ huy đoàn xe đó.
• Lưu thông theo đoàn và kéo rơ-moóc: Xe kéo rơ-moóc phải có biển tam giác màu vàng trên mui ca-bin vào ban ngày và kính phản quang màu đỏ ở đầu xe và cuối rơ-moóc vào ban đêm. Các đoàn xe ô tô (trừ xe quân sự) không được dài quá 250m, khoảng cách giữa các đoàn tối thiểu là 100m, khoảng cách giữa các xe trong đoàn tối thiểu là 20m và phải đi thành hàng một.

Quy định khi đi qua cầu, phà và đường sắt

• Qua cầu: Phương tiện phải giảm tốc độ, tuân thủ nghiêm ngặt biển hạn chế trọng tải và tốc độ. Nếu có xe thô sơ đã đi vào cầu trước, ô tô và mô tô phải đi phía sau, không được vượt cho đến khi qua hết cầu hoặc đến điểm tránh. Không cho phép hai ô tô tải nặng cùng đi trên cầu gỗ ngắn (từ 10m đến 15m) cùng một lúc. Khi qua cầu chung với đường sắt có người gác, phải tuyệt đối tuân theo chỉ dẫn của người gác cầu.
• Qua phà: Tất cả hành khách phải xuống xe trước khi xe xuống phà. Người lái xe phải tuân thủ tuyệt đối sự điều khiển của nhân viên bến phà theo nguyên tắc xe đến trước xuống trước. Thứ tự ưu tiên qua phà được phân định rõ ràng theo bối cảnh thời bình và thời chiến (ưu tiên hàng đầu trong thời bình là xe chữa cháy, hộ đê; trong thời chiến là xe quân sự, công an làm nhiệm vụ khẩn cấp).
• Qua đường xe lửa: Người điều khiển phương tiện phải giảm tốc độ khi thấy biển báo hiệu đường sắt, tuân theo chỉ dẫn của người gác cổng hoặc dừng lại chờ xe lửa, ô tô ray qua hết nếu không có người gác.

Quy định đối với vận tải công cộng và phương tiện thô sơ

• Vận tải công cộng: Xe khách, xe taxi phải đỗ đúng bến bãi quy định; không chở quá số người hoặc số lượng hàng hóa cho phép; không để hành khách ngồi trên mui hoặc bám vào thành xe; nghiêm cấm chở chung hành khách với chất nổ, chất dễ cháy, súc vật hoặc hàng hóa có mùi hôi thối.
• Quản lý xe thô sơ (xích lô, xe bò, xe ngựa): Các phương tiện hoạt động vận tải chuyên nghiệp phải thực hiện kiểm định định kỳ 6 tháng một lần, phải đăng ký biển tên, địa chỉ chủ xe và số thứ tự. Người điều khiển phải được sát hạch kỹ năng tránh, vượt và hiểu biết biển báo hiệu.
• Giới hạn tải trọng xe thô sơ: Xe súc vật kéo không được chở quá 350kg, hàng hóa không cao quá 2m và không được kéo lê tre nứa, gỗ dài quá 10m trên đường. Xe xích lô chở tối đa 150kg hoặc không quá 2 người lớn. Người kéo xe bò, xe xích lô phải bảo đảm độ tuổi từ 18 đến 50 tuổi và có đủ sức khỏe.
• Di chuyển theo đoàn của xe thô sơ: Đoàn xe thô sơ phải đi hàng một về bên phải. Nếu đoàn quá dài phải tách thành các nhóm nhỏ dài tối đa 60m, cách nhau ít nhất 25m giữa các nhóm và 3m giữa các xe.

Quy định đối với người đi bộ và quản lý súc vật

• Người đi bộ: Phải đi về phía tay phải, nhường đường ngay khi nghe tín hiệu còi, chuông. Trong đô thị phải đi trên hè phố hoặc lề đường. Khi đi theo đoàn phải đi hàng một (hoặc hàng 2, 3, 4 nếu có người chỉ huy thống nhất nhưng phải sát lề phải). Nghiêm cấm tụ họp, họp chợ hoặc bày bán hàng hóa cản trở giao thông trên đường ô tô.
• Quản lý súc vật: Đàn gia súc di chuyển trên đường ô tô tối đa 5 con phải có một người chăn dắt. Tại các thành phố, chỉ được dẫn súc vật đi vào các khung giờ thấp điểm (sáng sớm, trưa, tối). Nghiêm cấm việc thả rông hoặc buộc súc vật trên đường ô tô, cũng như chăn thả ở hai bên vệ đường, mái đường xe hơi.

Trách nhiệm khi xảy ra tai nạn và chế tài xử phạt vi phạm

• Trách nhiệm khi xảy ra tai nạn: Bất kỳ cá nhân, phương tiện nào gây ra tai nạn ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của người khác đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại theo phán quyết của tòa án. Khi xảy ra tai nạn, phải dừng ngay phương tiện tại hiện trường để chờ cơ quan chức năng lập biên bản. Các phương tiện đi ngang qua có trách nhiệm hỗ trợ chở người bị thương đi cấp cứu (trừ các xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ khẩn cấp).
• Các hình thức xử phạt vi phạm giao thông:
  • Phê bình, cảnh cáo.
  • Phạt tiền: Từ 400đ đến 1.000đ đối với người đi bộ, xe thô sơ và súc vật; từ 1.000đ đến 20.000đ đối với xe cơ giới.
  • Tước quyền sử dụng giấy phép chạy xe, giấy phép kinh doanh hoặc bằng lái xe có thời hạn hoặc vĩnh viễn.
  • Truy tố trước tòa án nhân dân đối với các hành vi nghiêm trọng như: trốn tránh sau khi gây tai nạn, gây tai nạn chết người hoặc thương tích nặng, không chấp hành hiệu lệnh của người kiểm soát giao thông.
• Thẩm quyền xử lý vi phạm: Các lực lượng có quyền lập biên bản gồm Công an trật tự các cấp, Thẩm phán tòa án nhân dân huyện/thị xã, Công tố ủy viên tòa án nhân dân tỉnh/thành phố, Trưởng và Phó ty giao thông. Đối với các vi phạm nhỏ không thuộc diện truy tố, Ủy ban hành chính xã, đồn công an, đội cảnh sát giao thông có thẩm quyền giải quyết trực tiếp bằng hình thức phê bình, cảnh cáo hoặc phạt tiền tối đa đến 1.000đ.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 348-NĐ và Luật đi đường bộ kèm theo có hiệu lực áp dụng thống nhất trong toàn quốc kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây trái với nghị định này đều bãi bỏ.