Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13748:2023 về Internet vạn vật - Yêu cầu và khả năng quản lý thiết bị đưa ra các quy định mang tính chuẩn hóa về khung kiến trúc, yêu cầu chức năng và các khả năng quản lý thiết bị trong hệ sinh thái Internet vạn vật (IoT). Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc định hình và đồng bộ hóa hạ tầng công nghệ thông tin, giúp các doanh nghiệp và tổ chức tối ưu hóa quy trình vận hành, bảo mật và giám sát các thiết bị kết nối.

Phạm vi áp dụng và Đối tượng điều chỉnh

TCVN 13748:2023 xác định rõ giới hạn áp dụng và các nhóm đối tượng chịu sự tác động trực tiếp từ tiêu chuẩn này, cụ thể:

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn tập trung vào việc xác định các yêu cầu kỹ thuật, vòng đời quản lý thiết bị (từ khâu kích hoạt, cấu hình, giám sát đến khi ngừng hoạt động) và các khả năng quản lý thiết bị IoT trong các môi trường mạng khác nhau.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các nhà phát triển thiết bị IoT, nhà cung cấp dịch vụ IoT, các đơn vị vận hành hệ thống mạng, cũng như các cơ quan, tổ chức thực hiện việc đánh giá hợp chuẩn, hợp quy cho các thiết bị công nghệ tại Việt Nam.

Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng chi tiết

Điều khoản này thiết lập nền tảng cho toàn bộ tiêu chuẩn bằng cách xác định rõ các khía cạnh kỹ thuật được bao phủ. Nội dung tập trung vào:

• Xác định các yêu cầu chung và yêu cầu chức năng đối với hoạt động quản lý thiết bị IoT.
• Mô tả các khả năng quản lý thiết bị cần thiết để hỗ trợ các ứng dụng IoT đa dạng.
• Cung cấp khung kiến trúc tham chiếu cho việc quản lý thiết bị, đảm bảo tính tương thích và khả năng mở rộng của hệ thống.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu, tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia có liên quan. Quy tắc áp dụng tài liệu viện dẫn bao gồm:

• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố, chỉ áp dụng bản được nêu.
• Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố, áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
• Các tài liệu viện dẫn chủ yếu liên quan đến kiến trúc chung của IoT, các giao thức truyền thông cơ bản và các tiêu chuẩn bảo mật thông tin liên quan.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Nhằm đảm bảo sự thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cho các khái niệm cốt lõi trong lĩnh vực IoT và quản lý thiết bị:

• Internet vạn vật (IoT): Hạ tầng toàn cầu phục vụ cho xã hội thông tin, hỗ trợ các dịch vụ tiên tiến bằng cách kết nối vật lý và ảo dựa trên các công nghệ thông tin và truyền thông hiện có và đang phát triển.
• Thiết bị IoT (IoT Device): Thiết bị có khả năng giao tiếp và thực hiện các chức năng cảm biến, chấp hành, lưu trữ hoặc xử lý dữ liệu trong hệ thống IoT.
• Quản lý thiết bị (Device Management - DM): Tập hợp các quy trình và công nghệ cho phép cấu hình, giám sát, chẩn đoán, cập nhật phần mềm/phần sụn (firmware) và bảo mật cho các thiết bị từ xa.
• Tác nhân quản lý thiết bị (DM Agent): Thành phần phần mềm chạy trên thiết bị IoT chịu trách nhiệm giao tiếp với máy chủ quản lý thiết bị để thực thi các lệnh quản lý.
• Máy chủ quản lý thiết bị (DM Server): Hệ thống trung tâm chịu trách nhiệm gửi các yêu cầu quản lý, cấu hình và giám sát đến các tác nhân quản lý thiết bị trên mạng lưới.

Điều 4: Ký hiệu và chữ viết tắt

Tiêu chuẩn hệ thống hóa các ký hiệu và chữ viết tắt chuyên ngành nhằm tối ưu hóa việc trình bày và đọc hiểu văn bản kỹ thuật. Một số chữ viết tắt quan trọng bao gồm:

• IoT (Internet of Things): Internet vạn vật.
• DM (Device Management): Quản lý thiết bị.
• API (Application Programming Interface): Giao diện lập trình ứng dụng.
• CoAP (Constrained Application Protocol): Giao thức ứng dụng ràng buộc.
• LwM2M (Lightweight Machine to Machine): Giao thức truyền thông nhẹ giữa các máy máy.
• HTTP (Hypertext Transfer Protocol): Giao thức truyền tải siêu văn bản.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13748:2023 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa quy trình quản lý thiết bị IoT tại Việt Nam, thúc đẩy sự phát triển bền vững và an toàn của các giải pháp đô thị thông minh, nông nghiệp thông minh và sản xuất công nghiệp hiện đại.