Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12593:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/TR 21102:2013) về Du lịch mạo hiểm - Người hướng dẫn - Năng lực cá nhân được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đưa ra các yêu cầu và khuyến nghị mang tính chuẩn mực về năng lực tối thiểu của người hướng dẫn trong hoạt động du lịch mạo hiểm nhằm bảo đảm an toàn tối đa cho khách du lịch và nâng cao chất lượng dịch vụ lữ hành.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ du lịch mạo hiểm, đặc biệt là những người trực tiếp hướng dẫn, điều hành các chương trình du lịch mạo hiểm tại Việt Nam. Đối tượng điều chỉnh chính là người hướng dẫn du lịch mạo hiểm (adventure tourism leaders) và các trợ lý hướng dẫn, những người chịu trách nhiệm trực tiếp về sự an toàn và trải nghiệm của khách hàng trong suốt chuyến đi.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Người hướng dẫn du lịch mạo hiểm (Adventure tourism leader): Cá nhân có đầy đủ năng lực phù hợp để dẫn dắt, hướng dẫn và giám sát người tham gia trong một hoạt động du lịch mạo hiểm cụ thể.
• Năng lực cá nhân (Personnel competence): Sự kết hợp hài hòa giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và các thuộc tính cá nhân được áp dụng để thực hiện công việc đạt hiệu quả và an toàn.
• Người tham gia (Participant): Khách du lịch trực tiếp trải nghiệm hoạt động du lịch mạo hiểm dưới sự hướng dẫn và giám sát của người hướng dẫn.

Yêu cầu chung về năng lực của người hướng dẫn

Tiêu chuẩn quy định người hướng dẫn du lịch mạo hiểm phải đáp ứng các nhóm năng lực cốt lõi sau đây:

• Năng lực kỹ thuật chuyên môn: Người hướng dẫn phải nắm vững các kỹ thuật đặc thù của loại hình du lịch mạo hiểm đang thực hiện (như leo núi, chèo thuyền kayak, lặn biển, đi bộ đường dài). Đồng thời, phải có khả năng sử dụng, kiểm tra và bảo dưỡng các trang thiết bị chuyên dụng một cách an toàn.
• Năng lực quản lý rủi ro và an toàn: Khả năng nhận diện các mối nguy hiểm tiềm ẩn, đánh giá rủi ro liên tục trong suốt quá trình diễn ra hoạt động. Người hướng dẫn phải thành thạo kỹ năng sơ cứu, cứu hộ cứu nạn cơ bản và nâng cao phù hợp với môi trường hoạt động thực tế.
• Năng lực dẫn dắt và giao tiếp: Khả năng truyền đạt thông tin rõ ràng, hướng dẫn khách hàng sử dụng trang thiết bị và tuân thủ các quy tắc an toàn. Kỹ năng quản lý nhóm, giải quyết xung đột và hỗ trợ tâm lý cho người tham gia khi họ gặp khó khăn hoặc hoảng sợ.
• Nhận thức về môi trường và văn hóa: Hiểu biết sâu sắc về môi trường tự nhiên nơi diễn ra hoạt động để giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Tôn trọng và bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử của cộng đồng địa phương tại điểm đến.

Khung đánh giá và phát triển năng lực cá nhân

Tiêu chuẩn khuyến nghị việc thiết lập một hệ thống đánh giá năng lực rõ ràng, minh bạch và liên tục đối với đội ngũ hướng dẫn viên:

• Đào tạo ban đầu: Người hướng dẫn phải hoàn thành các khóa đào tạo lý thuyết và thực hành được công nhận, bao gồm cả thời gian thực tập có giám sát dưới sự hướng dẫn của những người có kinh nghiệm lâu năm.
• Đánh giá định kỳ: Năng lực của người hướng dẫn cần được đánh giá lại định kỳ để đảm bảo họ vẫn duy trì được các kỹ năng cần thiết, đặc biệt là kỹ năng sơ cứu và ứng phó khẩn cấp trong các tình huống giả định.
• Cập nhật kiến thức liên tục: Khuyến khích người hướng dẫn tham gia các khóa bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên để cập nhật công nghệ mới, trang thiết bị mới và các phương pháp quản lý rủi ro tiên tiến trên thế giới.

Hiệu lực thi hành và khuyến nghị áp dụng

TCVN 12593:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp các doanh nghiệp lữ hành chuẩn hóa đội ngũ nhân sự, giảm thiểu rủi ro pháp lý, hạn chế tai nạn trong hoạt động du lịch mạo hiểm và nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường du lịch quốc tế.