Thông tư 52-TC/TCT ban hành năm 1991 bởi Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về việc thi hành thuế lợi tức bổ sung đối với các hộ tư nhân và cá nhân kinh doanh có lợi tức cao. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội và tăng cường quản lý nhà nước đối với các hoạt động kinh tế ngoài quốc doanh trong giai đoạn đầu đổi mới.

Phạm vi và đối tượng áp dụng thuế lợi tức bổ sung

Văn bản quy định rõ ràng về các đối tượng phải chịu thuế lợi tức bổ sung cũng như các trường hợp được miễn trừ, cụ thể:

• Đối tượng áp dụng: Các hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong các ngành nghề sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng, vận tải, thương nghiệp, ăn uống và dịch vụ có mức lợi tức chịu thuế vượt trên ngưỡng quy định tối thiểu.
• Đối tượng không áp dụng: Các xí nghiệp quốc doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ có thu nhập thấp dưới mức khởi điểm chịu thuế bổ sung.

Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Xác định đối tượng nộp thuế lợi tức bổ sung

• Quy định nghĩa vụ nộp thuế lợi tức bổ sung đối với tất cả các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuộc thành phần kinh tế ngoài quốc doanh có phát sinh lợi tức siêu ngạch.
• Lợi tức siêu ngạch được xác định là phần lợi tức còn lại sau khi đã khấu trừ thuế lợi tức thông thường theo quy định của pháp luật hiện hành và vượt quá mức thu nhập định mức quy định cho từng ngành nghề.
• Việc phân loại ngành nghề kinh doanh để áp dụng ngưỡng chịu thuế bổ sung được thực hiện thống nhất theo danh mục phân loại kinh tế quốc dân.

Điều 2: Căn cứ tính thuế và biểu thuế lũy tiến

• Căn cứ tính thuế lợi tức bổ sung là phần lợi tức chịu thuế vượt trên mức thu nhập định mức quy định cho từng ngành nghề, lĩnh vực hoạt động.
• Thuế lợi tức bổ sung được tính theo phương pháp lũy tiến từng phần, nhằm điều tiết mạnh hơn đối với những đối tượng có thu nhập quá cao, góp phần thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.
• Công thức xác định số thuế phải nộp dựa trên phần thu nhập vượt ngưỡng nhân với thuế suất tương ứng của từng bậc thuế quy định trong biểu thuế bổ sung.

Điều 3: Nguyên tắc xác định doanh thu và chi phí hợp lý

• Doanh thu tính thuế: Là toàn bộ tiền bán hàng hóa, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ và các khoản thu nhập khác phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh của hộ hoặc cá nhân kinh doanh.
• Chi phí hợp lý được trừ: Bao gồm chi phí nguyên, nhiên, vật liệu thực tế tiêu hao; khấu hao tài sản cố định theo chế độ quy định; tiền lương, tiền công trả cho người lao động; chi phí quản lý, chi phí tiêu thụ sản phẩm và các khoản thuế, phí khác đã nộp (ngoại trừ thuế lợi tức).
• Mọi khoản chi phí phải có chứng từ, hóa đơn hợp lệ theo quy định của Bộ Tài chính; trường hợp không có hóa đơn chứng từ thì cơ quan thuế có quyền ấn định chi phí theo tỷ lệ trung bình của ngành.

Điều 4: Thủ tục đăng ký, kê khai và nộp thuế

• Các hộ và cá nhân kinh doanh thuộc diện chịu thuế có trách nhiệm tự giác kê khai đầy đủ, trung thực về doanh thu, chi phí và lợi tức chịu thuế gửi cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý theo định kỳ.
• Cơ quan thuế có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu tờ khai của người nộp thuế với tình hình kinh doanh thực tế để xác định chính xác số thuế lợi tức bổ sung phải nộp.
• Thời hạn nộp thuế được thực hiện tạm nộp hàng tháng hoặc hàng quý và tiến hành quyết toán chính thức vào cuối năm tài chính hoặc khi chấm dứt hoạt động kinh doanh.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 52-TC/TCT năm 1991 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Các quy định trước đây của Bộ Tài chính và các ngành địa phương trái với Thông tư này đều bãi bỏ. Trong quá trình thực hiện, cơ quan thuế các cấp có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc và xử lý nghiêm các hành vi trốn thuế, lậu thuế theo quy định của pháp luật.