Nghị định 23-CP được ban hành năm 1960 bởi Hội đồng Chính phủ nhằm quy định chi tiết về việc phân loại tổ chức và phân loại chức vụ của cán bộ, viên chức thuộc khu vực hành chính, sự nghiệp. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc xếp lương theo nguyên tắc phân phối theo lao động, bảo đảm tính công bằng và hiệu quả trong quản lý nhân sự nhà nước thời kỳ đầu xây dựng xã hội chủ nghĩa.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với toàn bộ các tổ chức hành chính, sự nghiệp từ trung ương đến địa phương, cùng toàn thể cán bộ, viên chức, nhân viên kỹ thuật, nghiệp vụ và phục vụ đang công tác trong các cơ quan, đơn vị này.

Tiêu chuẩn và phương thức phân loại các tổ chức hành chính, sự nghiệp

Việc phân loại các tổ chức được thực hiện dựa trên ba tiêu chuẩn cốt lõi bao gồm: tính chất công tác, khối lượng công tác và phạm vi trách nhiệm của tổ chức đó. Cụ thể:

• Các tổ chức hành chính được tiến hành phân loại theo cấp hành chính.
• Các tổ chức sự nghiệp được tiến hành phân loại theo ngành chuyên môn.

Phân loại tổ chức tại các Bộ và cơ quan tương đương

Tại cơ quan trung ương, các đơn vị cấu thành được phân chia chi tiết như sau:

• Các Vụ, Cục, Văn phòng: Được chia làm hai loại. Loại 1 gồm các đơn vị nghiên cứu, chỉ đạo kỹ thuật, quản lý sản xuất, nghiệp vụ chủ yếu hoặc tổng hợp. Loại 2 gồm các đơn vị làm công tác nghiệp vụ mang tính chất phục vụ nội bộ như tổ chức cán bộ, tài vụ, kế hoạch, lao động tiền lương, tuyên truyền, giáo dục và Văn phòng Bộ.
• Các Phòng thuộc Bộ hoặc thuộc Vụ, Cục, Văn phòng: Được chia làm ba loại. Loại 1 là các phòng kỹ thuật và nghiệp vụ chủ yếu thuộc Vụ loại 1. Loại 2 là các phòng nghiệp vụ chung như Tổ chức, Tài vụ, Kế hoạch, Lao động tiền lương, Đào tạo. Loại 3 là các phòng phục vụ nội bộ, không có chức năng nghiên cứu hay chỉ đạo nghiệp vụ như Hành chính, Quản trị.

Phân loại đơn vị hành chính và cơ quan chuyên môn ở địa phương

Ở cấp địa phương, việc phân loại các đơn vị hành chính căn cứ vào bốn tiêu chuẩn: dân số, kinh tế, chính trị và quân sự:

• Thành phố trực thuộc trung ương được chia làm hai loại.
• Khu tự trị xếp chung một loại; riêng khu Hồng Quảng được xếp thành một loại riêng.
• Tỉnh được chia làm hai loại, trong đó khu vực Vĩnh Linh được xếp tương đương tỉnh loại 2.
• Huyện, châu, quận, khu phố được chia làm hai loại.
• Thị xã được chia làm ba loại, riêng thành phố Nam Định được xếp thành một loại riêng.

Đối với các cơ quan chuyên môn tại địa phương (Sở, Khu chuyên môn, Ty, Phòng), Ủy ban hành chính các cấp sẽ thực hiện phân loại thành hai loại đối với từng cấp tương ứng (cấp tỉnh/thành phố trực thuộc và cấp huyện/thị xã).

Hệ thống phân loại chức vụ của cán bộ, viên chức

Chức vụ của cán bộ, viên chức được phân loại dựa trên hai tiêu chuẩn chính là nhiệm vụ công tác và trình độ đào tạo. Hệ thống chức vụ được chia thành ba nhóm rõ rệt:

• Hệ thống chức vụ cán bộ lãnh đạo: Áp dụng cho cán bộ lãnh đạo trong bộ máy hành chính từ trung ương đến huyện, cán bộ phụ trách các cơ quan chuyên môn và sự nghiệp. Chức vụ của nhóm này được xác định trực tiếp dựa trên phân loại của tổ chức mà họ phụ trách.
• Hệ thống chức vụ cán bộ, nhân viên kỹ thuật, nghiệp vụ: Áp dụng tại các cơ quan hành chính, sự nghiệp và xí nghiệp, phân chia chi tiết theo từng lĩnh vực chuyên môn:
  • Lĩnh vực kỹ thuật: Gồm Kỹ sư, Kỹ thuật viên và Nhân viên giúp việc kỹ thuật.
  • Lĩnh vực y tế: Gồm 4 nhóm là Bác sĩ/dược sĩ/y sĩ cao cấp; Y sĩ/dược sĩ/nữ hộ sinh trung cấp; Y tá/dược tá/nữ hộ sinh/xét nghiệm viên; Hộ lý/y công.
  • Lĩnh vực giáo dục: Giáo viên văn hóa chia làm 4 cấp (giảng dạy đại học, cấp 3, cấp 2, cấp 1) và giáo viên chuyên môn (chính trị, ngoại ngữ, nhạc họa, thể dục thể thao).
  • Lĩnh vực nghệ thuật: Diễn viên được phân thành ba hạng (hạng 1, hạng 2, hạng 3).
  • Lĩnh vực nghiên cứu kinh tế, chính trị: Gồm Chuyên viên, Cán sự và Nhân viên nghiệp vụ.
• Hệ thống chức vụ nhân viên hành chính, quản trị: Gồm các nhân viên văn thư, quản trị, đánh máy, cấp dưỡng, giữ trẻ, tạp vụ, nấu ăn và phục vụ khách sạn.

Nguyên tắc tổ chức thực hiện và phân cấp thẩm quyền

Nghị định quy định rõ thẩm quyền quyết định phân loại nhằm bảo đảm tính thống nhất:

• Hội đồng Chính phủ quyết định phân loại cụ thể đối với các tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương.
• Ủy ban Hành chính cấp tỉnh, khu tự trị quyết định phân loại cụ thể đối với các huyện, châu, quận, khu phố, thị xã trực thuộc.
• Các Bộ ngành trung ương tự thực hiện phân loại các Vụ, Cục, Văn phòng trực thuộc và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; đối với các Phòng trực thuộc hoặc các tổ chức sự nghiệp, các Bộ tự quyết định sau khi có sự thỏa thuận bằng văn bản của Bộ Nội vụ.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 23-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 05 năm 1960. Bộ trưởng Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thi hành toàn diện các quy định tại Nghị định này.