Nghị định 130/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về việc phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực thống kê nhằm tối ưu hóa hoạt động quản lý nhà nước, nâng cao tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của các cơ quan, địa phương trong hoạt động thống kê.

Phạm vi điều chỉnh

Nghị định này quy định chi tiết về việc điều chỉnh thẩm quyền trong lĩnh vực thống kê đã được quy định tại các luật và nghị định của Chính phủ hiện hành, nhằm thực hiện thống nhất chủ trương phân quyền, phân cấp quản lý nhà nước.

Nguyên tắc phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực thống kê

Việc thực hiện phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực thống kê phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 nguyên tắc cơ bản sau:

• Bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và các nguyên tắc về phân quyền, phân cấp quy định tại Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
• Thực hiện phân cấp triệt để nhiệm vụ giữa cơ quan nhà nước ở trung ương và chính quyền địa phương; bảo đảm sự quản lý thống nhất của Chính phủ và quyền điều hành của người đứng đầu Chính phủ, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương.
• Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, cơ quan ngang bộ tập trung thực hiện quản lý nhà nước ở tầm vĩ mô, xây dựng thể chế, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch đồng bộ và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát.
• Phân định rõ ràng thẩm quyền của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân; bảo đảm phù hợp với năng lực thực hiện nhiệm vụ của từng cơ quan, cá nhân có thẩm quyền.
• Bảo đảm tính đồng bộ, tổng thể, liên thông giữa các ngành, lĩnh vực; không để xảy ra tình trạng chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót chức năng, nhiệm vụ, địa bàn quản lý; bảo đảm hoạt động hành chính diễn ra liên tục, thông suốt.
• Bảo đảm quyền con người, quyền công dân, tính công khai, minh bạch; tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục pháp lý mà không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của xã hội và doanh nghiệp.
• Không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Nguồn lực tài chính để thực hiện các nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp phải do ngân sách nhà nước bảo đảm theo đúng quy định pháp luật.

Quy định về phân quyền trong lĩnh vực thống kê

Nghị định thực hiện phân quyền cụ thể cho Bộ trưởng Bộ Tài chính thực hiện các thẩm quyền quyết định quan trọng liên quan đến tổng điều tra thống kê quốc gia, bao gồm:

• Quyết định tiến hành tổng điều tra thống kê quốc gia theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 28 Luật Thống kê.
• Quyết định việc điều chỉnh, bổ sung tổng điều tra thống kê quốc gia theo quy định tại khoản 3 Điều 29 Luật Thống kê.
• Quyết định phân công cơ quan thực hiện các cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia khác theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 29 Luật Thống kê.

Quy định về phân cấp trong lĩnh vực thống kê

Thủ trưởng cơ quan thống kê quốc gia được phân cấp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn sâu bao gồm:

• Ban hành quy chế phổ biến thông tin thống kê nhà nước của hệ thống tổ chức thống kê tập trung theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị định số 94/2016/NĐ-CP.
• Quyết định tiến hành các cuộc điều tra thống kê được phân công cho Bộ Tài chính thực hiện trong chương trình điều tra thống kê quốc gia theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 28 Luật Thống kê.
• Tổ chức và điều phối toàn bộ hoạt động nghiên cứu, ứng dụng các phương pháp thống kê tiên tiến trong hoạt động thống kê nhà nước theo quy định tại khoản 3 Điều 50 Luật Thống kê.

Hiệu lực thi hành và nguyên tắc áp dụng pháp luật

Nghị định 130/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 và sẽ hết hiệu lực vào ngày 01 tháng 3 năm 2027, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt sau:

• Các bộ, cơ quan ngang bộ báo cáo Chính phủ đề xuất và được Quốc hội quyết định kéo dài thời gian áp dụng đối với toàn bộ hoặc một phần của Nghị định này.
• Trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật mới của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quy định về thẩm quyền, trách nhiệm quản lý nhà nước, trình tự, thủ tục tương ứng được ban hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 và có hiệu lực trước ngày 01 tháng 3 năm 2027 thì các quy định tương ứng tại Nghị định này sẽ hết hiệu lực tại thời điểm văn bản mới có hiệu lực pháp luật.

Trong thời gian Nghị định này có hiệu lực, nếu có sự khác biệt về thẩm quyền, trách nhiệm quản lý nhà nước, trình tự hoặc thủ tục giữa Nghị định này và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan khác thì ưu tiên áp dụng thực hiện theo quy định tại Nghị định này.