Lệnh công bố Luật cư trú năm 2006 được ban hành bởi Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm công bố Luật cư trú số 81/2006/QH11 đã được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2006. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho việc bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về dân cư trong tình hình mới.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản xác định rõ giới hạn điều chỉnh và các nhóm đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của các quy định pháp luật về cư trú, cụ thể bao gồm:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định về quyền tự do cư trú của công dân trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trình tự, thủ tục đăng ký, quản lý cư trú; quyền, trách nhiệm của công dân, cơ quan, tổ chức về đăng ký, quản lý cư trú.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân là công dân Việt Nam và người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Phần mở đầu của Luật cư trú năm 2006 tập trung vào việc thiết lập các nguyên tắc nền tảng và định hình khung pháp lý cho toàn bộ hoạt động cư trú và quản lý cư trú:

• Quyền tự do cư trú của công dân (Điều 3): Khẳng định công dân có quyền tự do lựa chọn nơi cư trú, chủ động đăng ký thường trú, tạm trú theo quy định của pháp luật. Quyền tự do cư trú của công dân chỉ bị hạn chế theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định đối với những đối tượng cụ thể như người bị cấm đi khỏi nơi cư trú, người đang chấp hành hình phạt tù hoặc các biện pháp ngăn chặn khác.
• Nguyên tắc cư trú và quản lý cư trú (Điều 4): Việc thực hiện quyền tự do cư trú và quản lý cư trú phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật. Nhà nước bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa việc bảo đảm quyền lợi của công dân với công tác quản lý xã hội. Trình tự, thủ tục đăng ký cư trú phải được thực hiện đơn giản, công khai, nhanh chóng, thuận tiện và hạn chế tối đa phiền hà cho người dân.
• Hiện đại hóa công tác quản lý cư trú: Khuyến khích việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để từng bước chuyển đổi phương thức quản lý thủ công sang phương thức quản lý hiện đại, khoa học và thống nhất trên phạm vi cả nước.

Hiệu lực thi hành

Luật cư trú năm 2006 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 07 năm 2007, thay thế cho các quy định trước đây về quản lý hộ khẩu và cư trú không còn phù hợp với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.