Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13977:2024 về Sơn và vecni - Xác định hàm lượng formaldehyt phát tán từ màng được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2024, quy định phương pháp thử nghiệm chuẩn hóa nhằm xác định lượng formaldehyt phát thải từ màng sơn hoặc vecni vào môi trường không khí xung quanh.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, kiểm định và sử dụng các sản phẩm sơn, vecni tại Việt Nam. Phương pháp này đặc biệt quan trọng đối với các loại sơn phủ nội thất, sơn gỗ và các chất phủ bề mặt dùng trong không gian kín, nơi sự phát tán formaldehyt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí trong nhà và sức khỏe con người.

Nguyên tắc của phương pháp thử nghiệm

• Mẫu sơn hoặc vecni được phủ lên một tấm nền thích hợp với diện tích bề mặt được xác định rõ ràng.
• Sau khi màng sơn khô hoàn toàn hoặc đạt đến thời gian ổn định theo quy định, tấm mẫu thử được đặt vào trong một buồng thử nghiệm kín (buồng phát thải) có kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm tương đối và tốc độ lưu thông không khí.
• Formaldehyt phát tán từ màng sơn vào không khí trong buồng thử được thu thập bằng cách dẫn luồng khí đi qua hệ thống hấp thụ chứa nước hoặc dung dịch phản ứng thích hợp.
• Hàm lượng formaldehyt trong dung dịch hấp thụ được xác định bằng phương pháp hóa học, phổ biến là phương pháp quang phổ dùng thuốc thử acetylaxeton hoặc phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).

Yêu cầu về thiết bị, dụng cụ và hóa chất

• Buồng thử nghiệm phát thải: Phải đảm bảo độ kín khít, được làm bằng vật liệu trơ (như thủy tinh hoặc thép không gỉ) để không hấp thụ hoặc tự phát thải formaldehyt, có hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và lưu lượng khí cấp vào.
• Thiết bị lấy mẫu khí: Bao gồm bơm hút khí, thiết bị đo lưu lượng và các bình hấp thụ (impinger) chứa dung dịch thu mẫu.
• Thiết bị phân tích: Máy quang phổ tử ngoại - khả kiến (UV-Vis) có khả năng đo độ hấp thụ ở bước sóng quy định, hoặc hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được trang bị đầu dò phù hợp.
• Thuốc thử và dung dịch chuẩn: Nước cất hai lần hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, dung dịch formaldehyt chuẩn để xây dựng đường cong chuẩn, thuốc thử acetylaxeton hoặc các hóa chất tạo dẫn xuất chuyên dụng khác.

Quy trình chuẩn bị mẫu thử

• Lựa chọn tấm nền: Tấm nền dùng để phủ sơn phải là vật liệu trơ, không phát thải formaldehyt (ví dụ: tấm kính, tấm kim loại hoặc tấm nhựa chuyên dụng).
• Gia công màng sơn: Tiến hành phủ sơn lên tấm nền theo đúng hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất về độ dày màng sơn, số lớp phủ và phương pháp thi công (quét, lăn hoặc phun).
• Điều hòa mẫu: Mẫu sau khi phủ phải được để khô và ổn định trong điều kiện môi trường tiêu chuẩn (nhiệt độ và độ ẩm quy định) trong một khoảng thời gian xác định trước khi đưa vào buồng thử nghiệm.

Quy trình vận hành thử nghiệm và lấy mẫu

• Đặt tấm mẫu thử đã chuẩn bị vào buồng thử nghiệm phát thải đã được làm sạch và ổn định các thông số môi trường.
• Thiết lập và duy trì liên tục các điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn bao gồm nhiệt độ, độ ẩm tương đối, hệ số trao đổi không khí và tốc độ gió bề mặt trên mẫu thử.
• Tiến hành lấy mẫu khí từ buồng thử tại các thời điểm quy định bằng cách cho dòng khí đi qua bình hấp thụ chứa nước cất hoặc dung dịch phản ứng.
• Ghi lại chính xác thể tích khí đã lấy và thời gian lấy mẫu để phục vụ cho việc tính toán kết quả cuối cùng.

Xác định hàm lượng và tính toán kết quả

• Thực hiện phản ứng tạo màu giữa formaldehyt trong dung dịch hấp thụ với thuốc thử acetylaxeton (hoặc tạo dẫn xuất cho phân tích HPLC).
• Đo độ hấp thụ quang học của dung dịch sau phản ứng bằng máy quang phổ UV-Vis hoặc tiến hành phân tích trên hệ thống HPLC.
• Xác định nồng độ formaldehyt dựa trên đường chuẩn đã được xây dựng từ các dung dịch formaldehyt tiêu chuẩn.
• Tính toán tốc độ phát tán formaldehyt riêng biệt của màng sơn (biểu thị bằng microgam trên mét vuông giờ - µg/(m²·h)) hoặc nồng độ formaldehyt trong không khí buồng thử (biểu thị bằng miligam trên mét khối - mg/m³).

Nội dung báo cáo thử nghiệm

Báo cáo kết quả thử nghiệm theo tiêu chuẩn TCVN 13977:2024 phải bao gồm đầy đủ các thông tin sau:

• Thông tin chi tiết về mẫu sơn hoặc vecni thử nghiệm (tên sản phẩm, nhà sản xuất, số lô).
• Phương pháp chuẩn bị mẫu, loại tấm nền, độ dày màng sơn khô và điều kiện điều hòa mẫu.
• Các thông số vận hành của buồng thử nghiệm (thể tích buồng, nhiệt độ, độ ẩm, hệ số trao đổi khí).
• Phương pháp phân tích hóa học đã sử dụng để xác định formaldehyt.
• Kết quả thử nghiệm chi tiết, bao gồm cả giới hạn phát hiện của phương pháp.
• Bất kỳ yếu tố bất thường nào xảy ra trong quá trình thử nghiệm có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13977:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật ngành sơn, hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước trong việc kiểm soát hàm lượng chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) và các chất độc hại phát tán từ vật liệu xây dựng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.