Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12459:2018 về Cà phê hòa tan nguyên chất được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố vào năm 2018. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử, quy cách đóng gói, ghi nhãn và bảo quản đối với sản phẩm cà phê hòa tan nguyên chất phục vụ cho tiêu dùng trực tiếp hoặc làm nguyên liệu chế biến trong công nghiệp thực phẩm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 12459:2018 áp dụng đối với sản phẩm cà phê hòa tan nguyên chất được chế biến từ hạt cà phê chín, qua các công đoạn rang, trích ly bằng nước (không sử dụng bất kỳ dung môi hóa học nào khác) và sấy khô thành dạng bột, dạng cốm hoặc dạng vảy. Tiêu chuẩn này điều chỉnh hoạt động của các tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm định chất lượng sản phẩm cà phê hòa tan nguyên chất tại thị trường Việt Nam.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Cà phê hòa tan nguyên chất (Pure instant coffee / Soluble coffee): Là sản phẩm thu được bằng cách trích ly cà phê đã rang bằng nước, sau đó sấy khô để tạo thành sản phẩm dạng bột, dạng cốm hoặc dạng vảy. Sản phẩm này không được phép pha trộn thêm bất kỳ thành phần nguyên liệu nào khác ngoài hạt cà phê nguyên bản.

Yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm

Tiêu chuẩn đưa ra các tiêu chí kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt đối với cà phê hòa tan nguyên chất, bao gồm các chỉ tiêu cảm quan và chỉ tiêu lý - hóa cụ thể:

• Chỉ tiêu cảm quan:
  • Trạng thái: Sản phẩm phải ở dạng bột khô, mịn hoặc dạng cốm, dạng vảy, tơi xốp, không bị vón cục và không được có tạp chất lạ nhìn thấy bằng mắt thường.
  • Màu sắc: Có màu nâu đặc trưng của sản phẩm cà phê hòa tan nguyên chất.
  • Mùi vị: Có mùi thơm và vị đặc trưng của cà phê hòa tan nguyên chất sau khi pha, không được có mùi vị lạ như mùi mốc, mùi khét quá mức hoặc vị chua bất thường.
• Chỉ tiêu lý - hóa:
  • Hao hụt khối lượng ở 103 độ C (Độ ẩm): Không được lớn hơn 5,0 % khối lượng. Đây là chỉ số quan trọng để đảm bảo sản phẩm không bị ẩm mốc và duy trì thời hạn bảo quản lâu dài.
  • Hàm lượng caffeine: Không được nhỏ hơn 2,0 % tính theo phần trăm khối lượng chất khô. Chỉ tiêu này giúp xác định độ nguyên chất và hàm lượng hoạt chất đặc trưng của cà phê.
  • Khả năng hòa tan: Sản phẩm phải có khả năng hòa tan hoàn toàn trong nước nóng (ở nhiệt độ khoảng 85 độ C) trong thời gian quy định mà không để lại cặn lắng đáng kể.

Yêu cầu về an toàn thực phẩm và giới hạn chất ô nhiễm

• Giới hạn kim loại nặng: Hàm lượng các kim loại nặng độc hại như chì (Pb), cadimi (Cd) trong sản phẩm phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định hiện hành của Bộ Y tế về giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm.
• Độc tố vi nấm (Mycotoxin): Hàm lượng Ochratoxin A trong cà phê hòa tan nguyên chất phải được kiểm soát chặt chẽ, không vượt quá mức giới hạn tối đa cho phép nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trước nguy cơ ngộ độc tích lũy.
• Chỉ tiêu vi sinh vật: Sản phẩm phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về giới hạn vi sinh vật (bao gồm tổng số vi sinh vật hiếu khí, coliforms, nấm men và nấm mốc) theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng đối với sản phẩm đồ uống và thực phẩm khô.

Quy định về bao gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Bao gói: Cà phê hòa tan nguyên chất phải được đóng gói trong các bao bì chuyên dùng cho thực phẩm, đảm bảo độ kín, chống ẩm, chống thấm khí và không làm ảnh hưởng đến chất lượng cũng như hương vị đặc trưng của sản phẩm.
• Ghi nhãn: Việc ghi nhãn sản phẩm phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành về ghi nhãn hàng hóa. Nhãn mác phải thể hiện rõ ràng tên sản phẩm là "Cà phê hòa tan nguyên chất", ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản và hướng dẫn sử dụng cụ thể.
• Vận chuyển và bảo quản: Sản phẩm phải được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và không được vận chuyển chung với các hóa chất độc hại hoặc sản phẩm có mùi mạnh có thể gây nhiễm chéo hương vị.

Hiệu lực thi hành

TCVN 12459:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này là căn cứ kỹ thuật quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng sản phẩm trên thị trường, đồng thời định hướng cho các doanh nghiệp sản xuất nâng cao công nghệ, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm cà phê Việt Nam ra thị trường quốc tế.