Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12409:2020 (hoàn toàn tương đương với ISO 20200:2015) quy định phương pháp xác định mức độ phân rã của vật liệu chất dẻo dưới các điều kiện tạo compost mô phỏng thông qua phép thử quy mô phòng thí nghiệm. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp đánh giá và xác định khả năng tự phân hủy của các loại chất dẻo thân thiện với môi trường trước khi đưa vào sản xuất và lưu thông trên thị trường.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân, phòng thử nghiệm và các nhà sản xuất hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, phát triển, kiểm định chất lượng vật liệu chất dẻo. Phương pháp thử nghiệm này được thiết kế đặc biệt để xác định mức độ phân rã của chất dẻo khi tiếp xúc với môi trường ủ phân compost hữu cơ tổng hợp, mô phỏng quá trình xử lý rác thải hữu cơ trong thực tế.

Nguyên tắc của phương pháp thử nghiệm

• Mẫu thử chất dẻo được trộn lẫn với một hỗn hợp compost mô phỏng được chuẩn bị sẵn từ các thành phần hữu cơ tự nhiên (như mùn cưa, thức ăn chăn nuôi, tinh bột, dầu thực vật và đất compost chín).
• Quá trình phân rã được thực hiện trong môi trường kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ (thường duy trì ở mức nhiệt độ cao ưa nhiệt khoảng 58 độ C), độ ẩm và hàm lượng oxy để tối ưu hóa hoạt động của vi sinh vật.
• Mức độ phân rã của vật liệu chất dẻo được xác định dựa trên tỷ lệ khối lượng của phần mẫu thử còn lại trên sàng lọc có kích thước mắt lưới tiêu chuẩn sau một khoảng thời gian thử nghiệm xác định.

Quy trình thực hiện phép thử phòng thí nghiệm

• Chuẩn bị hỗn hợp compost mô phỏng: Hỗn hợp phải được phối trộn chính xác theo tỷ lệ các thành phần hữu cơ và nước để đạt được độ ẩm ban đầu tối ưu cho sự phát triển của vi sinh vật hiếu khí.
• Chuẩn bị mẫu thử chất dẻo: Các mẫu chất dẻo cần được cắt thành các kích thước tiêu chuẩn, sấy khô và cân khối lượng ban đầu một cách chính xác trước khi đưa vào bình phản ứng.
• Quá trình ủ và giám sát: Hỗn hợp chứa mẫu thử được ủ trong các bình phản ứng chuyên dụng. Trong suốt thời gian thử nghiệm (thường kéo dài tối đa 90 ngày), cần định kỳ kiểm tra, bổ sung nước để duy trì độ ẩm và đảo trộn để đảm bảo độ thông khí.
• Sàng lọc và đánh giá kết quả: Sau khi kết thúc thời gian ủ, toàn bộ hỗn hợp được sấy khô và sàng qua sàng có kích thước mắt lưới 2 mm. Phần chất dẻo chưa phân rã giữ lại trên sàng sẽ được làm sạch, sấy khô và cân lại khối lượng để tính toán hiệu suất phân rã.

Các yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo tính chính xác

• Hỗn hợp compost mồi phải có hoạt tính sinh học mạnh mẽ, được chứng minh qua sự gia tăng nhiệt độ tự nhiên và sự suy giảm khối lượng chất hữu cơ trong suốt quá trình thử nghiệm trắng (phép thử đối chứng không có mẫu chất dẻo).
• Việc kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm phải được thực hiện liên tục để tránh làm gián đoạn chu kỳ sinh trưởng của vi sinh vật phân hủy.
• Mọi sai lệch trong quá trình cân đo, sàng lọc hoặc chuẩn bị mẫu đều phải được ghi nhận chi tiết trong báo cáo thử nghiệm để đảm bảo tính khách quan và khả năng tái lập của phép thử.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12409:2020 (ISO 20200:2015) có hiệu lực kể từ ngày ban hành công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ kỹ thuật pháp lý để các cơ quan chức năng kiểm tra, đánh giá và cấp chứng nhận cho các sản phẩm bao bì nhựa, chất dẻo sinh học đạt tiêu chuẩn thân thiện với môi trường tại Việt Nam.