Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12342-3:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16322-3:2005) về Vật liệu dệt - Xác định độ xoắn sau khi giặt - Phần 3: Quần áo dệt thoi và dệt kim do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 38 Vật liệu dệt biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp đo lường và đánh giá độ xoắn của các loại quần áo dệt thoi và dệt kim sau khi trải qua quá trình giặt sấy tiêu chuẩn.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này áp dụng trực tiếp cho các sản phẩm quần áo may mặc hoàn chỉnh được sản xuất từ vải dệt thoi hoặc vải dệt kim, bao gồm cả các sản phẩm được xử lý hoàn tất trước hoặc sau khi giặt.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các doanh nghiệp sản xuất, gia công, xuất nhập khẩu hàng dệt may; các phòng thử nghiệm, tổ chức chứng nhận chất lượng sản phẩm dệt may và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan tại Việt Nam.

Nguyên tắc xác định độ xoắn của quần áo

• Độ xoắn của quần áo dệt thoi và dệt kim phát sinh do sự mất cân bằng nội tại của sợi hoặc cấu trúc vải dệt dưới tác động cơ học, nhiệt độ và độ ẩm trong quá trình giặt sấy.
• Phương pháp xác định dựa trên việc đo đạc sự thay đổi vị trí, góc lệch hoặc khoảng cách dịch chuyển của các đường may bên hông (đường sườn), đường gân hoặc các điểm mốc được đánh dấu trước trên sản phẩm quần áo trước và sau khi giặt.

Thiết bị, dụng cụ và thuốc thử nghiệm

• Máy giặt và máy sấy tiêu chuẩn đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật quy định trong tiêu chuẩn ISO 6330 hoặc các tiêu chuẩn thử nghiệm dệt may tương đương.
• Chất tẩy rửa tiêu chuẩn không chứa chất tăng trắng quang học để tránh làm ảnh hưởng đến đặc tính bề mặt của mẫu thử.
• Thước đo kích thước có độ chính xác đến 1 milimét để đo khoảng cách dịch chuyển của các đường mốc.
• Thước đo góc chuyên dụng để xác định chính xác góc lệch của các đường may hoặc nếp gấp.
• Bàn phẳng không co giãn, có kích thước đủ lớn để trải phẳng hoàn toàn mẫu thử mà không gây ra bất kỳ lực căng cơ học nào làm biến dạng sản phẩm.

Chuẩn bị mẫu thử và điều hòa môi trường

• Mẫu thử phải là các sản phẩm quần áo nguyên vẹn, không bị lỗi may mặc hoặc lỗi vải tại các khu vực đo đạc để đảm bảo tính khách quan của kết quả.
• Trước khi tiến hành thử nghiệm, mẫu thử phải được điều hòa trong môi trường chuẩn dùng cho thử nghiệm dệt may với nhiệt độ ổn định ở 20 độ C (dung sai 2 độ C) và độ ẩm tương đối 65% (dung sai 4%) trong thời gian tối thiểu theo quy định.
• Tiến hành đánh dấu các điểm mốc, đường biên hoặc xác định các đường may sườn bên của quần áo để làm cơ sở đối chiếu số liệu trước và sau khi giặt.

Quy trình thực hiện thử nghiệm

• Bước 1: Trải phẳng mẫu thử đã được điều hòa lên bàn phẳng, tiến hành đo và ghi lại các kích thước ban đầu, bao gồm khoảng cách giữa các đường mốc hoặc góc lệch ban đầu của đường may sườn.
• Bước 2: Tiến hành giặt và sấy mẫu thử theo quy trình giặt sấy tiêu chuẩn được lựa chọn (xác định rõ số chu kỳ giặt, nhiệt độ nước giặt, chế độ vắt và phương pháp sấy khô như sấy quay hoặc sấy treo phẳng).
• Bước 3: Sau khi kết thúc chu kỳ giặt sấy cuối cùng, mẫu thử được đưa trở lại phòng điều hòa để đạt trạng thái cân bằng ẩm trước khi tiến hành đo đạc lần hai.
• Bước 4: Trải phẳng mẫu thử và thực hiện đo lại các khoảng cách dịch chuyển hoặc góc lệch tại các vị trí mốc đã đánh dấu ban đầu dưới cùng một điều kiện đo.

Tính toán và biểu thị kết quả đo

• Độ xoắn của quần áo được tính toán bằng tỷ lệ phần trăm (%) giữa khoảng cách dịch chuyển của đường may sườn (hoặc điểm mốc) so với chiều dài ban đầu của sản phẩm, hoặc được biểu thị trực tiếp bằng trị số góc lệch tính theo độ.
• Công thức tính toán cụ thể được áp dụng riêng biệt cho từng loại trang phục như áo thun, quần dài, váy đầm dựa trên cấu trúc hình học và vị trí của các đường may biên.
• Kết quả cuối cùng được lấy là giá trị trung bình cộng của các lần đo trên các mẫu thử cùng loại để đảm bảo độ tin cậy cao nhất.

Nội dung báo cáo thử nghiệm

• Báo cáo thử nghiệm phải thể hiện rõ ràng các thông tin bắt buộc bao gồm: việc viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 12342-3:2018 (ISO 16322-3:2005).
• Mô tả chi tiết về mẫu thử (loại quần áo, thành phần xơ sợi, cấu trúc dệt thoi hay dệt kim).
• Quy trình giặt và sấy cụ thể đã áp dụng trong quá trình thử nghiệm.
• Kết quả độ xoắn trung bình tính bằng phần trăm hoặc bằng độ của các mẫu thử.
• Bất kỳ sự cố hoặc sai lệch nào so với quy trình chuẩn đã được quy định trong tiêu chuẩn này.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12342-3:2018 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành. Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong chuỗi cung ứng dệt may cần chủ động cập nhật và áp dụng tiêu chuẩn này để kiểm soát chất lượng sản phẩm quần áo dệt thoi và dệt kim trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.