Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12338:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 18403:2016) về Giầy dép - Phương pháp thử khóa kéo - Độ bền hư hỏng dưới tác động của một lực ở phía bên khi khóa đóng do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 120 Sản phẩm da biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm nhằm xác định độ bền của khóa kéo chịu lực tác dụng từ phía bên khi khóa đang ở trạng thái đóng, một chỉ số kỹ thuật cốt lõi để đánh giá chất lượng và độ bền của phụ liệu khóa kéo dùng trong ngành sản xuất giầy dép.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại khóa kéo được thiết kế và sử dụng cho các sản phẩm giầy dép, không phân biệt chất liệu cấu thành (như nhựa, kim loại, nylon) hay kích thước của khóa. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm các doanh nghiệp sản xuất, gia công giầy dép; các đơn vị cung ứng phụ liệu khóa kéo; các phòng thử nghiệm và tổ chức chứng nhận chất lượng sản phẩm da giầy tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng chi tiết

• Quy định phương pháp thử nghiệm cụ thể để đo khả năng chống lại lực kéo ngang (lực tác dụng từ phía bên) của khóa kéo khi đang ở trạng thái đóng hoàn toàn.
• Phương pháp này giúp mô phỏng các ứng suất cơ học thực tế mà khóa kéo phải chịu trong quá trình người tiêu dùng sử dụng giầy dép, chẳng hạn như khi xỏ chân, kéo khóa, di chuyển hoặc vận động mạnh.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn rất quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ trong thuật ngữ và phương pháp đo lường.
• Tài liệu viện dẫn cốt lõi là TCVN 10071 (ISO 19952), Giầy dép - Thuật ngữ và định nghĩa. Việc áp dụng các thuật ngữ chuẩn hóa từ tài liệu viện dẫn giúp tránh những sai lệch trong việc diễn giải kết quả thử nghiệm giữa các bên liên quan.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Để áp dụng tiêu chuẩn một cách chính xác và thống nhất, các khái niệm chuyên ngành được định nghĩa rõ ràng bao gồm:

• Khóa kéo (Zipper): Thiết bị liên kết tạm thời hai mép vải bằng các răng khóa ăn khớp với nhau thông qua sự di chuyển của con trượt.
• Độ bền lực kéo ngang (Lateral strength): Khả năng của khóa kéo chống lại lực kéo vuông góc với chiều dài của xích khóa khi các răng khóa đang ăn khớp hoàn toàn.
• Sự hư hỏng (Failure): Trạng thái khóa kéo không còn giữ được chức năng liên kết ban đầu, biểu hiện qua việc răng khóa bị tuột, băng khóa bị rách, hoặc con trượt bị hỏng dưới tác động của lực kéo.

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp thử

• Mẫu thử là một đoạn khóa kéo đã được đóng hoàn toàn, được cố định chắc chắn vào hai má kẹp của máy thử kéo vạn năng.
• Hai má kẹp của máy thử phải kẹp chặt vào phần băng vải của khóa kéo ở hai phía đối diện, đảm bảo khoảng cách kẹp và hướng tác dụng lực vuông góc với đường trục của khóa kéo.
• Máy thử kéo sẽ tác dụng một lực kéo ngang tăng dần với tốc độ không đổi cho đến khi xảy ra sự phá hủy hoặc hư hỏng trên mẫu thử.
• Giá trị lực lớn nhất (tính bằng Newton) ghi nhận được tại thời điểm xảy ra hư hỏng chính là độ bền lực kéo ngang của khóa kéo. Kết quả này là căn cứ để đánh giá khóa kéo có đạt tiêu chuẩn chất lượng để đưa vào sản xuất giầy dép hay không.

Hiệu lực thi hành

TCVN 12338:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là công cụ kỹ thuật thống nhất, giúp các nhà sản xuất kiểm soát chặt chẽ chất lượng nguyên liệu đầu vào, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm giầy dép Việt Nam khi xuất khẩu ra thị trường quốc tế.