Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12256:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 18603:2013) về Bao bì và môi trường - Tái sử dụng được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2018. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng thiết lập các yêu cầu, tiêu chí và quy trình đánh giá nhằm xác định một sản phẩm bao bì có đủ điều kiện để phân loại là bao bì tái sử dụng hay không, góp phần thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và giảm thiểu chất thải ra môi trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với mọi loại bao bì được đưa ra thị trường và tất cả các tổ chức, cá nhân liên quan đến chuỗi cung ứng bao bì, bao gồm nhà sản xuất, đơn vị đóng gói, nhà phân phối, đơn vị vận chuyển, đơn vị xử lý chất thải và các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường. Tiêu chuẩn tập trung vào việc đánh giá tính khả thi của việc tái sử dụng bao bì trong các điều kiện thực tế của thị trường và hệ thống logistics.

Nội dung cốt lõi của TCVN 12256:2018 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định cụ thể các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc để một bao bì được công nhận là có khả năng tái sử dụng.
• Thiết lập các thủ tục, quy trình đánh giá sự phù hợp của bao bì đối với các yêu cầu tái sử dụng đã đề ra.
• Tiêu chuẩn này không hoạt động độc lập mà được thiết kế để áp dụng kết hợp với TCVN 12254 (ISO 18601) về các yêu cầu chung đối với việc sử dụng tiêu chuẩn trong lĩnh vực bao bì và môi trường.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn viện dẫn các tài liệu cốt lõi để đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống tiêu chuẩn bao bì và môi trường, bao gồm TCVN 12254 (ISO 18601) về yêu cầu chung và các tiêu chuẩn liên quan đến các phương thức thu hồi khác như tái chế vật liệu hoặc thu hồi năng lượng.

3. Thuật ngữ và định nghĩa quan trọng (Điều 3)

Để đảm bảo việc áp dụng thống nhất, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa pháp lý và kỹ thuật rõ ràng:

• Bao bì tái sử dụng (Reusable packaging): Là bao bì được thiết kế, chế tạo và đưa ra thị trường nhằm thực hiện tối thiểu một số lượng vòng quay hoặc chuyến đi nhất định trong vòng đời của nó, được nạp lại hoặc sử dụng lại cho cùng một mục đích mà nó được thiết kế ban đầu.
• Hệ thống tái sử dụng (Reuse system): Hệ thống có tổ chức về mặt thương mại, kỹ thuật và logistics nhằm đảm bảo bao bì được tái sử dụng một cách an toàn và hiệu quả. Hệ thống này được chia thành ba loại chính: hệ thống vòng kín (bao bì được trả lại cho một nhà sản xuất cụ thể), hệ thống vòng hở (bao bì được lưu thông giữa nhiều nhà sản xuất khác nhau) và hệ thống hỗn hợp.
• Vòng quay hoặc chuyến đi (Trip or Rotation): Chu trình hoàn chỉnh mà bao bì trải qua từ khi được nạp đầy, phân phối, sử dụng, thu hồi, làm sạch hoặc chuẩn bị lại cho đến khi sẵn sàng để nạp đầy lại.
• Sản phẩm phụ trợ (Auxiliary product): Sản phẩm được sử dụng trực tiếp cùng với bao bì tái sử dụng để hỗ trợ chức năng của bao bì đó nhưng bản thân nó không phải là bao bì tái sử dụng (ví dụ: nắp chai dùng một lần, nhãn mác giấy dán trên chai thủy tinh tái sử dụng).

4. Các yêu cầu đối với bao bì tái sử dụng (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi quy định các điều kiện bắt buộc để một bao bì được công nhận là có khả năng tái sử dụng:

• Thiết kế và chế tạo bao bì: Bao bì phải được thiết kế có độ bền vật lý và hóa học cao, có khả năng chống chịu các tác động trong quá trình vận chuyển, bốc xếp, làm sạch và nạp lại mà không bị biến dạng hoặc suy giảm chức năng bảo vệ sản phẩm bên trong.
• Khả năng làm sạch và chuẩn bị lại: Thiết kế của bao bì phải cho phép thực hiện các quy trình rửa, khử trùng, loại bỏ nhãn mác cũ một cách hiệu quả và an toàn, không để lại dư lượng chất bẩn hoặc hóa chất ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm trong lần nạp tiếp theo.
• Sự hiện diện của hệ thống tái sử dụng: Một bao bì không thể được coi là tái sử dụng nếu không có một hệ thống logistics, thu hồi và xử lý thực tế đang hoạt động hoặc sẵn sàng hoạt động để tiếp nhận bao bì đó sau khi người tiêu dùng sử dụng xong.
• Đánh giá sự phù hợp: Đơn vị đưa bao bì ra thị trường phải thực hiện quy trình đánh giá và lập hồ sơ chứng minh bao bì đáp ứng đầy đủ các tiêu chí kỹ thuật nêu trên, đồng thời chứng minh được tỷ lệ thu hồi thực tế của hệ thống tái sử dụng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12256:2018 (ISO 18603:2013) có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là công cụ kỹ thuật hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng lộ trình phát triển bao bì bền vững, đáp ứng các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam.