Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-3:2017 về Nông nghiệp hữu cơ - Phần 3: Chăn nuôi hữu cơ đưa ra các quy định kỹ thuật và nguyên tắc cốt lõi nhằm định hướng, quản lý và phát triển hoạt động chăn nuôi theo phương thức hữu cơ tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các tổ chức, cá nhân thực hiện sản xuất, đánh giá và chứng nhận sản phẩm chăn nuôi hữu cơ đạt chuẩn.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các sản phẩm chăn nuôi hữu cơ từ các loài gia súc, gia cầm và các sản phẩm có nguồn gốc từ chăn nuôi hữu cơ. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình sản xuất, chế biến, bao gói, ghi nhãn, phân phối và chứng nhận sản phẩm chăn nuôi hữu cơ tại Việt Nam.

- Nguyên tắc chung của chăn nuôi hữu cơ

• Duy trì và tăng cường độ phì của đất, sức khỏe của hệ sinh thái nông nghiệp, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.
• Hạn chế tối đa việc sử dụng các vật tư nông nghiệp đầu vào có nguồn gốc hóa học tổng hợp.
• Đảm bảo phúc lợi động vật, tạo điều kiện cho vật nuôi thể hiện các hành vi tự nhiên của chúng.
• Không sử dụng các sinh vật biến đổi gen (GMO) và các sản phẩm có nguồn gốc từ GMO trong toàn bộ quá trình chăn nuôi.

- Quy định về giai đoạn chuyển đổi

• Thời gian chuyển đổi đối với đất chăn thả: Đất dùng để trồng cỏ hoặc làm bãi chăn thả phải trải qua giai đoạn chuyển đổi tối thiểu theo quy định của TCVN 11041-2 trước khi sản phẩm chăn nuôi được công nhận là hữu cơ.
• Thời gian chuyển đổi đối với vật nuôi: Vật nuôi phải được nuôi dưỡng theo các yêu cầu của tiêu chuẩn này trong một khoảng thời gian liên tục tối thiểu. Cụ thể: đối với bò thịt là 12 tháng (hoặc ít nhất 3/4 vòng đời); đối với bò sữa là 6 tháng; đối với lợn và gia cầm lấy thịt là 10 tuần; đối với gia cầm lấy trứng là 6 tuần.

- Nguồn gốc và quản lý vật nuôi

• Vật nuôi phải có nguồn gốc từ các cơ sở chăn nuôi hữu cơ. Trường hợp không có sẵn giống hữu cơ, có thể sử dụng giống thông thường nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện và thời gian chuyển đổi theo quy định.
• Ưu tiên lựa chọn các giống vật nuôi bản địa, giống có khả năng thích nghi cao với điều kiện địa phương và có sức đề kháng tốt với dịch bệnh.

- Thức ăn chăn nuôi hữu cơ

• Khẩu phần ăn hàng ngày của vật nuôi phải bao gồm các loại thức ăn có nguồn gốc hữu cơ được chứng nhận.
• Nghiêm cấm sử dụng các chất kích thích tăng trưởng, hoóc môn, urê, các axit amin tổng hợp và các chất phụ gia thực phẩm hóa học trong thức ăn chăn nuôi.
• Đảm bảo cung cấp đủ nước uống sạch và thức ăn thô xanh phù hợp với từng loài vật nuôi.

- Quản lý sức khỏe và điều trị bệnh cho vật nuôi

• Phòng bệnh là nguyên tắc chủ đạo, thực hiện thông qua việc lựa chọn giống tốt, chế độ dinh dưỡng hợp lý, vệ sinh chuồng trại định kỳ và đảm bảo mật độ nuôi thả thích hợp.
• Cho phép sử dụng các loại vắc xin để phòng bệnh theo quy định của pháp luật về thú y.
• Khi vật nuôi bị bệnh, ưu tiên sử dụng các biện pháp điều trị bằng thảo dược, liệu pháp vi lượng đồng căn hoặc các sản phẩm tự nhiên.
• Trường hợp bắt buộc phải sử dụng thuốc thú y hóa học tổng hợp hoặc kháng sinh để cứu sống vật nuôi, sản phẩm từ vật nuôi đó không được coi là sản phẩm hữu cơ và vật nuôi phải trải qua giai đoạn chuyển đổi lại từ đầu.

- Điều kiện chuồng trại và khu vực chăn thả

• Chuồng trại phải được thiết kế thông thoáng, có ánh sáng tự nhiên, đảm bảo vệ sinh và bảo vệ vật nuôi tránh khỏi các điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
• Mật độ nuôi thả trong chuồng và ngoài trời phải đảm bảo sự thoải mái, không gây căng thẳng cho vật nuôi và hạn chế ô nhiễm môi trường.
• Vật nuôi phải được tiếp cận dễ dàng với khu vực chăn thả ngoài trời hoặc bãi tập luyện tự nhiên.

- Quản lý chất thải và bảo vệ môi trường

• Hệ thống thu gom và xử lý chất thải chăn nuôi phải được thiết kế và vận hành hiệu quả, tránh gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí xung quanh.
• Chất thải chăn nuôi sau khi được xử lý bằng phương pháp ủ hữu cơ (compost) cần được tái sử dụng làm phân bón cho cây trồng, góp phần khép kín chu trình dinh dưỡng trong trang trại.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-3:2017 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này đóng vai trò định hướng kỹ thuật cốt lõi cho việc phát triển ngành chăn nuôi bền vững, thân thiện với môi trường và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.