Thông tư liên tịch 03/1998/TTLT-BVGCP-BGTVT do Ban Vật giá Chính phủ và Bộ Giao thông vận tải phối hợp ban hành hướng dẫn chi tiết về cơ chế quản lý cước vận tải đường sắt, bao gồm cả vận tải trong nước và liên vận quốc tế nhằm phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các bên trong hợp đồng vận chuyển.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư này áp dụng đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa, hành khách, hành lý và bao gửi bằng phương tiện đường sắt trên các tuyến đường sắt trong nước và liên vận quốc tế. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước về giá và giao thông vận tải, Liên hiệp Đường sắt Việt Nam, các đơn vị trực thuộc ngành đường sắt, cùng toàn bộ hành khách trong nước, người nước ngoài và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt.

Nguyên tắc hình thành cước vận tải đường sắt

• Đối với hành khách là công dân Việt Nam và hàng hóa vận chuyển trong nước: Giá cước được xác định dựa trên nguyên tắc phù hợp với cơ chế thị trường, bảo đảm hạch toán kinh doanh cho toàn ngành đường sắt và được quy định bằng đồng Việt Nam (VNĐ). Riêng đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, việc áp dụng giá cước thực hiện theo Quyết định số 767-TTg ngày 17-9-1997 của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản hướng dẫn liên quan.
• Đối với hành khách là người nước ngoài: Giá cước tạm thời được xác định trên cơ sở bù đắp đầy đủ chi phí thực tế phát sinh, đồng thời bảo đảm có tích lũy cần thiết để thực hiện tái sản xuất mở rộng. Mức cước này cũng được quy định bằng đồng Việt Nam (VNĐ).
• Đối với liên vận quốc tế trong tổ chức OSZD: Cước vận chuyển hàng hóa quá cảnh được áp dụng trực tiếp theo Bảng cước quá cảnh do tổ chức OSZD quy định. Đối với cước vận chuyển hành khách, hành lý và bao gửi liên vận quốc tế, mức cước được xác định trên cơ sở bù đắp chi phí, có tích lũy tái sản xuất mở rộng và có tham khảo thêm giá cước của các quốc gia thành viên trong tổ chức OSZD.

Thẩm quyền quyết định giá và quản lý cước của Ban Vật giá Chính phủ

• Ban Vật giá Chính phủ có thẩm quyền quyết định mức cước giới hạn đối với các mặt hàng thiết yếu vận chuyển theo kế hoạch chỉ định của Nhà nước, cụ thể là lương thực vận chuyển từ miền Nam ra miền Bắc và phân bón vận chuyển từ miền Bắc vào miền Nam.
• Chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, xử lý phương án trợ cước vận chuyển cho ngành đường sắt trong trường hợp mức cước do Nhà nước quy định thấp hơn mức cước hiện hành thực tế của ngành.
• Tổ chức và phối hợp chặt chẽ với Bộ Giao thông vận tải thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm kỷ luật nhà nước về giá cước vận tải và các loại phí dịch vụ đường sắt theo quy định pháp luật hiện hành.

Thẩm quyền và trách nhiệm của Bộ Giao thông vận tải

• Chỉ đạo Liên hiệp Đường sắt Việt Nam xây dựng các phương án cước vận chuyển đối với mặt hàng lương thực và phân bón theo chỉ định để trình Bộ Giao thông vận tải và Ban Vật giá Chính phủ xem xét, quyết định.
• Thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với cước liên vận quốc tế và các hiệp ước quốc tế về liên vận đường sắt mà Việt Nam tham gia.
• Đôn đốc, chỉ đạo sát sao Liên hiệp Đường sắt Việt Nam trong việc chấp hành và triển khai các quy định về quản lý cước vận tải đường sắt được nêu tại Thông tư này.
• Phối hợp với Ban Vật giá Chính phủ tiến hành thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất, xử lý các vi phạm về kỷ luật giá cước vận tải đường sắt.

Quyền hạn và nghĩa vụ của Liên hiệp Đường sắt Việt Nam

• Được quyền quyết định mức cước vận chuyển cụ thể đối với hàng hóa, hành khách, hành lý và bao gửi trên các tuyến đường sắt trong nước (ngoại trừ các mặt hàng lương thực, phân bón thuộc thẩm quyền quyết định cước giới hạn của Ban Vật giá Chính phủ). Đồng thời, phải thực hiện nghiêm túc chế độ đăng ký giá với Ban Vật giá Chính phủ và Bộ Giao thông vận tải trước khi áp dụng.
• Quyết định mức cước liên vận quốc tế và chủ động tham gia các hiệp ước quốc tế về liên vận đường sắt khi được Bộ Giao thông vận tải ủy quyền bằng văn bản.
• Xây dựng phương án giá, ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra các đơn vị thành viên trực thuộc trong việc chấp hành quy định quản lý cước; chủ động xem xét, điều chỉnh giá cước kịp thời nhằm bảo đảm doanh thu hoạt động của ngành và phù hợp với biến động của cơ chế thị trường.
• Thực hiện công khai, minh bạch thông tin bằng việc niêm yết rõ ràng giá cước tại tất cả các ga đường sắt để khách hàng dễ dàng theo dõi.
• Quản lý chặt chẽ và hướng dẫn các đơn vị cơ sở thực hiện đúng các quy định về thu phí dịch vụ đường sắt theo quy định.

Hiệu lực thi hành

Thông tư liên tịch 03/1998/TTLT-BVGCP-BGTVT có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc thực tế, Liên hiệp Đường sắt Việt Nam có trách nhiệm tổng hợp và báo cáo kịp thời về Ban Vật giá Chính phủ và Bộ Giao thông vận tải để phối hợp nghiên cứu, sửa đổi và giải quyết cho phù hợp.