Thông tư số 73/2023/TT-BTC do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 117/2020/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2020 quy định về phương pháp tính khoản thu trái pháp luật, số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Văn bản này tập trung hoàn thiện cơ sở pháp lý để xác định chính xác các khoản thu lợi bất chính từ các hành vi vi phạm đặc thù như thao túng thị trường chứng khoán và che giấu thông tin sở hữu thực sự.

Đối tượng áp dụng của Thông tư bao gồm các tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán có phát sinh khoản thu trái pháp luật, số lợi bất hợp pháp; cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến việc xác định và xử lý các khoản thu, số lợi này.

Sửa đổi phương pháp tính khoản thu trái pháp luật khi có điều chỉnh giá chứng khoán

Thông tư đã bổ sung quy định chi tiết đối với trường hợp trong thời kỳ thao túng thị trường chứng khoán có phát sinh việc điều chỉnh về giá chứng khoán (vào ngày giao dịch không hưởng quyền). Khoản thu trái pháp luật trong trường hợp này được xác định bằng tổng khoản thu trái pháp luật của hai giai đoạn: giai đoạn trước thời điểm điều chỉnh giá và giai đoạn sau khi điều chỉnh giá. Phương pháp tính cụ thể cho từng giai đoạn được quy định như sau:

• Khoản thu trái pháp luật của từng giai đoạn (trước và sau khi điều chỉnh giá) được tính toán độc lập theo công thức chung quy định tại Khoản 3 Điều 3 Thông tư số 117/2020/TT-BTC.
• Đối với trường hợp tổng khối lượng chứng khoán bán ra lớn hơn tổng khối lượng chứng khoán mua vào trong giai đoạn sau khi điều chỉnh giá, giá của khối lượng chứng khoán chênh lệch được xác định là giá mua bình quân trong giai đoạn trước ngày giao dịch không hưởng quyền đã được điều chỉnh giá.
• Công thức điều chỉnh giá của khối lượng chứng khoán chênh lệch được xác định cụ thể: P’ = (P + Pa * a - C) / (1 + a + b).
• Trong công thức trên, các chỉ số được định nghĩa rõ ràng: P’ là giá của khối lượng chứng khoán chênh lệch; P là giá mua bình quân cổ phiếu trong giai đoạn trước ngày giao dịch không hưởng quyền; Pa là giá cổ phiếu phát hành thêm cho quyền mua ưu đãi; a là tỷ lệ cổ phiếu phát hành thêm cho quyền mua ưu đãi; b là tỷ lệ chia cổ phiếu để tăng vốn cổ phần từ nguồn vốn chủ sở hữu; và C là cổ tức bằng tiền mặt.

Quy định mới về xác định số lợi bất hợp pháp từ hành vi che giấu thông tin sở hữu thực sự

Thông tư 73/2023/TT-BTC bổ sung hướng dẫn chi tiết về cách tính số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi che giấu thông tin về quyền sở hữu thực sự đối với một hoặc một số chứng khoán nhằm trốn tránh hoặc hỗ trợ người khác trốn tránh nghĩa vụ công bố thông tin, chào mua công khai, hoặc quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Số lợi bất hợp pháp được phân loại xác định theo hai nhóm đối tượng vi phạm:

• Đối với tổ chức, cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi che giấu thông tin: Số lợi bất hợp pháp được xác định là toàn bộ số tiền, chứng khoán và các khoản lợi ích khác phát sinh trực tiếp từ số chứng khoán bị che giấu quyền sở hữu thực sự.
• Đối với tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi hỗ trợ người khác che giấu thông tin: Số lợi bất hợp pháp được xác định là toàn bộ số tiền, chứng khoán và các khoản lợi ích liên quan đến số tiền, chứng khoán này phát sinh từ hành vi vi phạm, được xác định cụ thể trên cơ sở hợp đồng hoặc thỏa thuận đã ký kết giữa các bên liên quan.

Hiệu lực thi hành và nguyên tắc áp dụng chuyển tiếp

Thông tư 73/2023/TT-BTC có hiệu lực thi hành chính thức kể từ ngày 05 tháng 02 năm 2024. Để đảm bảo tính nhân đạo và nhất quán trong áp dụng pháp luật, Thông tư quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp như sau:

• Đối với các hành vi vi phạm xảy ra trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành nhưng mới bị phát hiện, hoặc đang trong quá trình xem xét ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, hoặc đang trong quá trình xem xét áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả tại thời điểm Thông tư đã có hiệu lực, thì sẽ áp dụng các quy định tại Thông tư này nếu quy định mới xác định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn cho đối tượng vi phạm.
• Trong quá trình triển khai thực hiện thực tế, nếu phát sinh các khó khăn, vướng mắc, các cơ quan, tổ chức và đơn vị có liên quan có trách nhiệm kịp thời phản ánh về Bộ Tài chính để được xem xét, hướng dẫn và giải quyết theo thẩm quyền.