Thông tư 38/2024/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định về hoạt động tư vấn của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, nhằm thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ, minh bạch cho các dịch vụ tư vấn tài chính và ngân hàng tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Thông tư này quy định chi tiết việc thực hiện tư vấn về hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, công ty tài chính tổng hợp, công ty tài chính chuyên ngành, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô và chi nhánh ngân hàng nước ngoài (sau đây gọi chung là tổ chức tín dụng).
• Các tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động tư vấn của tổ chức tín dụng.

Giải thích các thuật ngữ cốt lõi

Thông tư đưa ra định nghĩa rõ ràng đối với các khái niệm then chốt trong hoạt động tư vấn:

• Tư vấn về hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác: Là việc tổ chức tín dụng thực hiện thu thập, xử lý thông tin, vận dụng kiến thức chuyên môn, phát hiện và đánh giá vấn đề để đề xuất giải pháp, phương án phù hợp theo yêu cầu của khách hàng.
• Nhân viên tư vấn: Là nhân viên thuộc tổ chức tín dụng được phân công, giao nhiệm vụ trực tiếp tư vấn cho khách hàng theo thỏa thuận tại hợp đồng.
• Khách hàng: Là tổ chức (bao gồm cả tổ chức tín dụng khác) hoặc cá nhân sử dụng dịch vụ tư vấn. Đối với quỹ tín dụng nhân dân, khách hàng bắt buộc phải là thành viên của chính quỹ tín dụng nhân dân đó.
• Tổ chức tín dụng cung ứng dịch vụ tư vấn: Là tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép hoạt động có nội dung tư vấn về hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác.

Phạm vi và Nguyên tắc hoạt động tư vấn

Hoạt động tư vấn của tổ chức tín dụng phải tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn pháp lý và nguyên tắc nghề nghiệp sau:

• Phạm vi hoạt động: Tổ chức tín dụng chỉ được phép cung ứng dịch vụ tư vấn đối với các hoạt động ngân hàng, hoạt động kinh doanh khác đã được ghi nhận cụ thể trong Giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp. Các giải pháp, phương án đề xuất cho khách hàng phải được thực hiện bởi chính tổ chức tín dụng cung ứng dịch vụ hoặc tổ chức tín dụng khác phù hợp với phạm vi giấy phép hoạt động.
• Nguyên tắc hoạt động: Tổ chức tín dụng phải tuân thủ pháp luật và chịu trách nhiệm hoàn toàn về nội dung tư vấn của nhân viên; giám sát chặt chẽ đạo đức nghề nghiệp của nhân viên tư vấn; bảo đảm tính độc lập, trung thực, khách quan; bảo mật thông tin khách hàng (trừ trường hợp có thỏa thuận viết bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác); có quyền tự chủ trong hoạt động tư vấn. Trường hợp thực hiện tư vấn qua phương tiện điện tử phải phù hợp với quy định về giao dịch điện tử.

Quy định nội bộ về hoạt động tư vấn

Trước khi triển khai hoạt động tư vấn trên thực tế, tổ chức tín dụng bắt buộc phải xây dựng và ban hành quy định nội bộ. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ban hành, sửa đổi hoặc bổ sung, tổ chức tín dụng phải gửi quy định này đến cơ quan quản lý (Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố đối với quỹ tín dụng nhân dân và tổ chức tài chính vi mô; hoặc Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng đối với các tổ chức tín dụng khác). Quy định nội bộ phải bao gồm tối thiểu các nội dung:

• Quy trình tiếp nhận yêu cầu của khách hàng và ký kết hợp đồng dịch vụ tư vấn.
• Quy trình thực hiện tư vấn (thu thập, xử lý thông tin, đánh giá vấn đề, đề xuất giải pháp) và quy trình quản lý rủi ro phát sinh từ hoạt động tư vấn.
• Phân định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của từng bộ phận, cá nhân; quy định cụ thể những việc nhân viên tư vấn được làm và không được làm trong quá trình tư vấn.
• Tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp và cơ chế giám sát việc tuân thủ của nhân viên tư vấn.
• Quy định về đào tạo, kiểm tra và đánh giá định kỳ năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân viên tư vấn.
• Quy trình tiếp nhận, xử lý và giải quyết các khiếu nại từ phía khách hàng liên quan đến hoạt động tư vấn.

Tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của nhân viên tư vấn

Nhân viên tư vấn trực tiếp cho khách hàng phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp cốt lõi sau:

• Có trình độ chuyên môn và hiểu biết sâu sắc về nội dung thực hiện tư vấn cho khách hàng.
• Trung thực, công bằng, cẩn trọng và liêm chính; tuyệt đối không cung cấp thông tin sai sự thật hoặc gây hiểu lầm về tính năng, đặc điểm, lợi ích của giao dịch được tư vấn.
• Đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu; nội dung tư vấn phải phù hợp với năng lực tài chính, kiến thức, mục tiêu và nhu cầu thực tế do khách hàng cung cấp.
• Giữ an toàn và tách biệt hoàn toàn tiền, tài sản của khách hàng tại tổ chức tín dụng với giao dịch được tư vấn (trừ khi có thỏa thuận khác).
• Không quyết định thay hoặc tác động ép buộc khách hàng đưa ra quyết định; bảo mật thông tin khách hàng và không chuyển giao cho bên thứ ba khi chưa được đồng ý bằng văn bản (trừ yêu cầu từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo luật định).
• Cảnh báo rõ ràng, đầy đủ cho khách hàng về các rủi ro tiềm ẩn có thể phát sinh khi thực hiện các giải pháp, phương án được tư vấn.

Quy định về tiếp xúc khách hàng và phí dịch vụ

• Tiếp xúc khách hàng: Trường hợp nhân viên tư vấn chủ động đề xuất tư vấn về một sản phẩm, dịch vụ hoặc giao dịch khi chưa có yêu cầu từ khách hàng, nhân viên tư vấn bắt buộc phải thông báo trước và nhận được sự đồng ý của khách hàng mới được thực hiện.
• Phí tư vấn: Tổ chức tín dụng có quyền thu phí dịch vụ tư vấn. Mức phí này phải được niêm yết công khai rõ ràng và ghi nhận cụ thể trong hợp đồng tư vấn ký kết giữa các bên.

Quy định về hợp đồng tư vấn

Mọi thỏa thuận tư vấn giữa tổ chức tín dụng và khách hàng phải được lập thành hợp đồng văn bản phù hợp với quy định pháp luật, chứa đựng tối thiểu các nội dung sau:

• Thông tin chi tiết của các bên tham gia hợp đồng (tên, địa chỉ, người đại diện hợp pháp; số định danh cá nhân đối với khách hàng cá nhân).
• Mục tiêu, phạm vi và phương thức thực hiện tư vấn.
• Quyền và nghĩa vụ cụ thể của tổ chức tín dụng cung ứng dịch vụ và của khách hàng.
• Thời hạn thực hiện và thời hạn hiệu lực của hợp đồng.
• Mức phí tư vấn, phương thức thanh toán và phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh.
• Thỏa thuận cụ thể về trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi có hành vi vi phạm hợp đồng của các bên.
• Việc sửa đổi, bổ sung hợp đồng phải được thực hiện dựa trên sự thỏa thuận thống nhất của các bên và phù hợp với quy định pháp luật.

Hiệu lực thi hành và Quy định chuyển tiếp

Thông tư 38/2024/TT-NHNN chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2024.

Về quy định chuyển tiếp, các tổ chức tín dụng đã được cấp Giấy phép hoạt động tư vấn ngân hàng, tài chính; tư vấn trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính; tư vấn về ngân hàng, tài chính; tư vấn tài chính liên quan đến lĩnh vực tài chính vi mô theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017) trước ngày Thông tư này có hiệu lực thì được tiếp tục thực hiện nghiệp vụ tư vấn theo quy định mới mà không cần phải đề nghị cấp lại Giấy phép, cho đến khi thực hiện việc sửa đổi, bổ sung hoặc cấp đổi Giấy phép mới.