Thông tư số 17/2005/TT-BTM được Bộ Thương mại ban hành ngày 24 tháng 10 năm 2005, nhằm sửa đổi, bổ sung Thông tư số 04/2005/TT-BTM ngày 24 tháng 03 năm 2005 về việc điều chỉnh Danh mục hàng nhập khẩu áp dụng hạn ngạch thuế quan năm 2005. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý quản lý hoạt động nhập khẩu các mặt hàng nhạy cảm, bảo hộ sản xuất trong nước đồng thời thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này điều chỉnh việc sửa đổi, bổ sung danh mục và mã số hải quan (mã HS) của các mặt hàng nhập khẩu áp dụng hạn ngạch thuế quan trong năm 2005. Đối tượng áp dụng bao gồm các thương nhân hoạt động nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục hạn ngạch thuế quan, các cơ quan quản lý nhà nước về thương mại, hải quan và các tổ chức, cá nhân có liên quan trực tiếp đến hoạt động này.

Nội dung cốt lõi của Thông tư 17/2005/TT-BTM

- Điều chỉnh chi tiết Danh mục hàng hóa áp dụng hạn ngạch thuế quan

• Sửa đổi, bổ sung cụ thể mã số HS và mô tả hàng hóa đối với một số nhóm mặt hàng nhạy cảm được quản lý bằng hạn ngạch thuế quan nhằm bảo đảm tính thống nhất với Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi hiện hành.
• Các mặt hàng trọng điểm được điều chỉnh bao gồm: nguyên liệu thuốc lá (lá thuốc lá chưa chế biến, phế liệu thuốc lá), muối ăn, trứng gia cầm (không còn vỏ) và một số sản phẩm sữa, chất béo động thực vật khác.
• Việc chi tiết hóa mã HS giúp doanh nghiệp dễ dàng xác định đúng đối tượng hàng hóa khi làm thủ tục hải quan, tránh các tranh chấp phát sinh do hiểu sai lệch về mô tả hàng hóa.

- Nguyên tắc quản lý và cấp hạn ngạch nhập khẩu

• Thương nhân muốn nhập khẩu hàng hóa nằm trong danh mục áp dụng hạn ngạch thuế quan phải được Bộ Thương mại cấp Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan.
• Mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi trong hạn ngạch chỉ được áp dụng đối với số lượng hàng hóa ghi trên Giấy phép nhập khẩu do Bộ Thương mại cấp. Đối với số lượng hàng hóa nhập khẩu vượt quá lượng hạn ngạch được cấp, thương nhân phải chịu mức thuế suất ngoài hạn ngạch (thường cao hơn rất nhiều) theo quy định của Bộ Tài chính.
• Việc phân bổ hạn ngạch được thực hiện dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch, ưu tiên các doanh nghiệp có năng lực sản xuất, sử dụng trực tiếp nguồn nguyên liệu nhập khẩu hoặc các doanh nghiệp có thành tích xuất khẩu tốt.

- Quy trình phối hợp và thủ tục hải quan

• Khi làm thủ tục thông quan, thương nhân phải xuất trình Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan do Bộ Thương mại cấp cho cơ quan Hải quan cửa khẩu.
• Cơ quan Hải quan có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu số lượng thực tế nhập khẩu và thực hiện việc trừ lùi số lượng trên giấy phép gốc của doanh nghiệp.
• Định kỳ hàng quý, cơ quan Hải quan và Bộ Thương mại phối hợp đối chiếu số liệu để quản lý chặt chẽ tổng lượng hạn ngạch đã thực tế nhập khẩu, ngăn ngừa tình trạng nhập khẩu vượt quá hạn ngạch cho phép gây ảnh hưởng đến thị trường nội địa.

Hiệu lực thi hành

Thông tư số 17/2005/TT-BTM có hiệu lực thi hành sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo. Các quy định trước đây của Bộ Thương mại về danh mục hàng nhập khẩu áp dụng hạn ngạch thuế quan năm 2005 trái với quy định tại Thông tư này đều bãi bỏ. Các doanh nghiệp và cơ quan liên quan có trách nhiệm cập nhật các mã số HS mới được sửa đổi để thực hiện đúng quy định pháp luật.