Thông tư 13/2017/TT-BXD do Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành quy định chi tiết về việc sử dụng vật liệu xây không nung trong các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp trên phạm vi cả nước. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thúc đẩy lộ trình phát triển vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư này điều chỉnh việc sử dụng vật liệu xây không nung để làm tường, vách ngăn và khối xây trong các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp. Các loại vật liệu xây không nung được áp dụng bao gồm:

• Gạch bê tông.
• Vật liệu nhẹ: Gạch hoặc tấm panel từ bê tông khí chưng áp, bê tông khí không chưng áp, bê tông bọt có khối lượng thể tích nhỏ hơn 1000 kg/m3.
• Tấm tường thạch cao, tấm 3D, tấm panel bê tông, tấm panel nhẹ.
• Các loại gạch khác được sản xuất từ chất thải xây dựng, chất thải công nghiệp hoặc gạch silicát.

Đối tượng áp dụng của Thông tư bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động sản xuất, nhập khẩu vật liệu xây không nung; các chủ thể liên quan đến hoạt động đầu tư xây dựng công trình; và các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng.

Quy định bắt buộc về tỷ lệ sử dụng vật liệu xây không nung

Thông tư phân chia tỷ lệ bắt buộc sử dụng vật liệu xây không nung dựa trên nguồn vốn đầu tư, quy mô công trình và địa bàn xây dựng cụ thể như sau:

• Đối với công trình đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước: Áp dụng cho các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước, vốn nhà nước ngoài ngân sách, hoặc vốn vay của doanh nghiệp có vốn nhà nước lớn hơn 30%. Tỷ lệ sử dụng cụ thể:
  • Tại Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: Bắt buộc sử dụng 100% vật liệu xây không nung trong tổng số vật liệu xây.
  • Tại các tỉnh vùng đồng bằng Trung du Bắc bộ và vùng Đông Nam bộ: Các khu đô thị từ loại III trở lên phải sử dụng tối thiểu 90%; các khu vực còn lại phải sử dụng tối thiểu 70%.
  • Tại các tỉnh còn lại: Các đô thị từ loại III trở lên phải sử dụng tối thiểu 70%; các khu vực còn lại phải sử dụng tối thiểu 50%.
• Đối với công trình từ 09 tầng trở lên: Không phân biệt nguồn vốn đầu tư, bắt buộc phải sử dụng tối thiểu 80% vật liệu xây không nung trong tổng số vật liệu xây của công trình.
• Các trường hợp đặc thù và khuyến khích: Đối với các công trình có yêu cầu đặc thù không thể sử dụng vật liệu xây không nung, chủ đầu tư phải trình cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xem xét và chấp thuận. Nhà nước khuyến khích tối đa việc sử dụng vật liệu xây không nung cho mọi công trình xây dựng khác không thuộc diện bắt buộc, không phân biệt nguồn vốn hay số tầng.

Trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan

Để đảm bảo tính thực thi của quy định, Thông tư phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi đầu tư và xây dựng:

• Người quyết định đầu tư và Chủ đầu tư: Người quyết định đầu tư có trách nhiệm phê duyệt yêu cầu sử dụng vật liệu xây không nung ngay khi quyết định đầu tư dự án. Chủ đầu tư có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt việc lựa chọn và đưa vào sử dụng các loại vật liệu phù hợp theo quy định.
• Nhà thầu tư vấn thiết kế: Có trách nhiệm đưa các giải pháp thiết kế sử dụng vật liệu xây không nung phù hợp với từng loại kết cấu công trình.
• Nhà thầu thi công và giám sát: Phải tuân thủ tuyệt đối bản vẽ thiết kế đã được phê duyệt về việc sử dụng vật liệu xây không nung trong quá trình thi công và nghiệm thu công trình.
• Cơ quan thẩm định dự án: Khi tiến hành thẩm định các dự án đầu tư xây dựng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải xem việc tuân thủ quy định sử dụng vật liệu xây không nung là một yêu cầu bắt buộc.
• Thẩm quyền chấp thuận trường hợp đặc thù: Bộ Quốc phòng và Bộ Công an chấp thuận đối với công trình an ninh, quốc phòng có yêu cầu đặc biệt; các Bộ chuyên ngành chấp thuận đối với công trình đặc thù của ngành; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chấp thuận đối với các công trình còn lại trên địa bàn.
• Nhà sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh: Phải đảm bảo sản phẩm cung cấp đạt tiêu chuẩn Việt Nam và bắt buộc phải có chứng nhận hợp quy theo quy định pháp luật.
• Chế độ báo cáo định kỳ: Sở Xây dựng các địa phương có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình đầu tư, sản xuất và sử dụng vật liệu xây không nung trên địa bàn. Chủ đầu tư, nhà sản xuất và nhà nhập khẩu có trách nhiệm báo cáo định kỳ cho Sở Xây dựng địa phương.

Quy định chuyển tiếp và công tác kiểm tra, xử lý vi phạm

Thông tư đưa ra các phương án xử lý chuyển tiếp rõ ràng nhằm tránh gây ách tắc cho các dự án đang triển khai:

• Các công trình đã được phê duyệt dự án hoặc cấp giấy phép xây dựng trước ngày Thông tư này có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo quyết định hoặc giấy phép đã cấp.
• Đối với công trình đã phê duyệt hoặc cấp phép nhưng chưa khởi công mà có điều chỉnh, bổ sung dự án hoặc giấy phép sau ngày Thông tư này có hiệu lực: Nếu không thay đổi thiết kế xây dựng thì giữ nguyên; nếu có thay đổi thiết kế xây dựng thì phần thay đổi phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Thông tư này. Nhà nước khuyến khích chủ đầu tư chủ động thay đổi thiết kế để chuyển sang sử dụng vật liệu xây không nung.
• Công tác thanh tra, kiểm tra: Bộ Xây dựng chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành thanh tra trên phạm vi toàn quốc. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất tại địa phương. Mọi hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật hiện hành.

Hiệu lực thi hành

Thông tư 13/2017/TT-BXD chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 02 năm 2018. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 09/2012/TT-BXD ngày 28 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định sử dụng vật liệu xây không nung trong các công trình xây dựng.