Nghị định 9-CP được ban hành năm 1994 bởi Chính phủ, do Phó Thủ tướng Phan Văn Khải ký ban hành, quy định chi tiết về tổ chức và quản lý các doanh nghiệp du lịch nhằm thiết lập hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động kinh doanh du lịch, phân định rõ chức năng quản lý nhà nước và trách nhiệm của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân tham gia thành lập, quản lý và vận hành các doanh nghiệp du lịch tại Việt Nam, bao gồm các doanh nghiệp Nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân và các doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực du lịch.

Khái niệm và phân loại doanh nghiệp du lịch

Nghị định đưa ra định nghĩa cụ thể và phân loại các hình thức hoạt động của doanh nghiệp du lịch như sau:

• Doanh nghiệp du lịch được xác định là tổ chức kinh doanh một hoặc một số dịch vụ, du lịch, có tư cách pháp nhân, thực hiện chế độ hạch toán kinh tế độc lập và hoạt động tuân thủ theo quy định của pháp luật.
• Các loại hình doanh nghiệp du lịch chính bao gồm: Kinh doanh lữ hành (thực hiện giao dịch, ký kết hợp đồng với các tổ chức du lịch trong và ngoài nước để xây dựng và thực hiện các chương trình du lịch); Kinh doanh khách sạn (tổ chức đón tiếp, phục vụ lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, bán hàng cho khách du lịch); Vận chuyển khách du lịch; và các dịch vụ du lịch khác như tổ chức vui chơi, tuyên truyền quảng cáo du lịch, tư vấn đầu tư du lịch.
• Doanh nghiệp được quyền lựa chọn một trong các loại hình nêu trên để làm ngành nghề kinh doanh chính của mình. Đối với các ngành nghề kinh doanh phụ thêm, doanh nghiệp phải được sự cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trách nhiệm của doanh nghiệp du lịch trong hoạt động kinh doanh

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

• Tiến hành hoạt động kinh doanh đúng theo nội dung ngành nghề (bao gồm cả ngành nghề chính và phụ) đã được ghi nhận trong giấy phép kinh doanh được cấp.
• Chấp hành nghiêm chỉnh và có trách nhiệm hướng dẫn khách du lịch tuân thủ các quy định của Nhà nước về bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, tài nguyên thiên nhiên và các di sản văn hóa dân tộc.
• Thực hiện đầy đủ các quy định của Pháp lệnh Kế toán - Thống kê, thực hiện nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.
• Chịu trách nhiệm quản lý toàn diện đối với khách du lịch từ thời điểm tiếp nhận cho đến khi kết thúc hành trình du lịch; bảo đảm an toàn tuyệt đối về tính mạng và tài sản cho du khách.
• Bảo đảm đầy đủ các quyền lợi hợp pháp về cả vật chất lẫn tinh thần cho người lao động làm việc tại doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật lao động.

Quy định về thành lập, giải thể, phá sản doanh nghiệp du lịch

Việc tổ chức lại hoặc chấm dứt hoạt động của các doanh nghiệp du lịch được thực hiện theo các khung pháp lý tương ứng với từng loại hình sở hữu:

• Đối với doanh nghiệp Nhà nước: Thực hiện theo quy định tại Nghị định số 388-HĐBT ngày 20-11-1991 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ).
• Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và doanh nghiệp tư nhân: Áp dụng theo quy định của Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân.
• Đối với doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài: Thực hiện theo các quy định của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
• Trường hợp doanh nghiệp du lịch lâm vào tình trạng phá sản: Việc giải quyết thủ tục phá sản được thực hiện thống nhất theo quy định của Luật Phá sản doanh nghiệp.

Phân cấp quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp du lịch

Nghị định quy định rõ thẩm quyền quản lý nhà nước giữa cơ quan trung ương và chính quyền địa phương nhằm bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả:

• Thẩm quyền của Tổng cục Du lịch: Thực hiện chức năng quản lý nhà nước về du lịch theo quy định tại Nghị định số 20-CP ngày 27-12-1992 của Chính phủ. Tổng cục Du lịch chịu trách nhiệm chủ trì thẩm định việc thành lập các doanh nghiệp du lịch; thực hiện cấp, quản lý và thu hồi giấy phép kinh doanh du lịch quốc tế; chủ trì xem xét và quyết định việc phân hạng đối với các khách sạn đạt tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời tham gia thẩm định các dự án đầu tư liên quan đến lĩnh vực du lịch và khách sạn.
• Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Thực hiện cấp, quản lý và thu hồi giấy phép kinh doanh đối với khách sạn và các dịch vụ du lịch trong nước trên địa bàn quản lý. Thẩm quyền này bao gồm cả việc quản lý đối với khách sạn quốc tế, khách sạn nội địa, nhà khách, nhà nghỉ thuộc sở hữu của các cơ quan Nhà nước, các Bộ, ngành khi chuyển sang hoạt động kinh doanh khách sạn và các dịch vụ khác, bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật và quy chế hướng dẫn từ Tổng cục Du lịch.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định 9-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Tất cả các quy định trước đây có nội dung trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ.

Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch chịu trách nhiệm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định này và tổ chức triển khai thực hiện theo các bước đi thích hợp. Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.