Nghị định 55/2018/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt và thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm siết chặt quản lý nhà nước, bảo đảm chất lượng phân bón lưu thông trên thị trường và bảo vệ quyền lợi của người sản xuất nông nghiệp.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định về các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền xử phạt và thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón. Các hành vi vi phạm hành chính khác không được quy định tại Nghị định này sẽ áp dụng quy định tại các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan.

Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón trên lãnh thổ Việt Nam. Trong đó, cá nhân bao gồm cả hộ kinh doanh phải đăng ký kinh doanh, hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, buôn chuyến, kinh doanh lưu động có thu nhập thấp không phải đăng ký kinh doanh. Tổ chức bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, nhà đầu tư trong và ngoài nước, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức khác theo quy định của pháp luật.

Quy định chung về hình thức xử phạt và mức phạt tiền

• Thời hiệu xử phạt: Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón là 01 năm. Riêng đối với các hành vi vi phạm hành chính về sản xuất, buôn bán, xuất khẩu, nhập khẩu phân bón thì thời hiệu xử phạt là 02 năm.
• Hình thức xử phạt chính: Cảnh cáo hoặc phạt tiền.
• Mức phạt tiền tối đa: Mức phạt tiền tối đa cho một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón đối với cá nhân là 100.000.000 đồng, đối với tổ chức là 200.000.000 đồng. Mức phạt tiền quy định cụ thể tại Nghị định này là mức phạt áp dụng đối với cá nhân; đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
• Hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng có thời hạn đối với Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/buôn bán phân bón, Giấy phép sản xuất phân bón, Quyết định công nhận tổ chức đủ điều kiện khảo nghiệm phân bón, Giấy chứng nhận đăng ký lĩnh vực hoạt động hoặc quyết định chỉ định; đình chỉ có thời hạn hoạt động sản xuất, buôn bán phân bón; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; tịch thu các loại giấy chứng nhận, giấy phép liên quan.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc thu hồi phân bón để thử nghiệm lại; buộc tái chế hoặc chuyển sang làm nguyên liệu đối với phân bón không có Quyết định công nhận lưu hành; buộc thu hồi và trả lại nhà sản xuất đối với phân bón hết hạn sử dụng; buộc nộp lại số lợi bất chính; buộc tiêu hủy phân bón; buộc tái xuất phân bón; buộc hủy bỏ kết quả khảo nghiệm, kết quả lấy mẫu, kết quả phân tích thử nghiệm sai phạm; buộc thu hồi và tiêu hủy hồ sơ tài liệu giả mạo; buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật vi phạm đã bị tiêu thụ hoặc tẩu tán.

Hành vi vi phạm quy định về sản xuất phân bón

• Phạt cảnh cáo: Áp dụng đối với hành vi không thực hiện báo cáo tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu phân bón định kỳ hàng năm.
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi không có khu vực chứa nguyên liệu và thành phẩm riêng biệt; không có kệ hoặc bao lót xếp đặt thành phẩm; không báo cáo định kỳ trong 02 năm liên tiếp hoặc không báo cáo đột xuất; không có phòng thử nghiệm được công nhận hoặc không ký hợp đồng với tổ chức thử nghiệm được chỉ định.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng: Người trực tiếp quản lý, điều hành sản xuất không có trình độ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành quy định (trồng trọt, bảo vệ thực vật, nông hóa thổ nhưỡng, nông học, hóa học, sinh học); không tuân thủ thời hạn thu hồi phân bón theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Không lưu mẫu sản phẩm của từng lô xuất xưởng; không lưu hồ sơ kết quả thử nghiệm; không có hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 hoặc tương đương (trừ cơ sở mới thành lập dưới 01 năm hoặc cơ sở chỉ đóng gói).
• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng: Sử dụng dây chuyền, máy móc thiết bị sản xuất không đáp ứng quy trình công nghệ theo đúng đăng ký.
• Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng: Không thực hiện thử nghiệm đánh giá chất lượng từng lô trước khi lưu thông; không thực hiện thu hồi phân bón theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng: Sản xuất phân bón có yếu tố hạn chế vượt mức giới hạn tối đa.
• Vi phạm về Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/Giấy phép sản xuất: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng tùy theo mức độ vi phạm đối với các hành vi tẩy xóa giấy phép; không nộp lại giấy phép theo quyết định; sản xuất không đúng loại phân bón được ghi trong giấy phép; sản xuất khi đã bị đình chỉ, tước quyền sử dụng hoặc hết hạn; sản xuất không đúng địa điểm; sản xuất không có giấy phép; sản xuất phân bón có Quyết định công nhận lưu hành hết hiệu lực hoặc bị hủy bỏ.
• Sản xuất phân bón không có Quyết định công nhận lưu hành tại Việt Nam: Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 90.000.000 đồng đối với lô hàng có giá trị dưới 200.000.000 đồng hoặc thu lợi bất chính dưới 100.000.000 đồng. Trường hợp vượt quá mức này, hồ sơ phải được chuyển sang cơ quan tố tụng hình sự; nếu cơ quan tố tụng quyết định không khởi tố thì phạt tiền từ 90.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

Hành vi vi phạm quy định về buôn bán phân bón

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: Không duy trì đầy đủ các điều kiện buôn bán phân bón; xếp đặt chung, để lẫn phân bón với lương thực, thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, thuốc y tế, thuốc thú y; buôn bán phân bón trong giai đoạn đang nghiên cứu, khảo nghiệm khi chưa có Quyết định công nhận lưu hành.
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng: Tự ý tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán; buôn bán trong thời gian bị đình chỉ hoạt động hoặc tước quyền sử dụng giấy chứng nhận; buôn bán phân bón đã bị hủy bỏ Quyết định công nhận lưu hành.
• Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Buôn bán phân bón khi không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng: Buôn bán phân bón có yếu tố hạn chế vượt mức giới hạn tối đa.
• Buôn bán phân bón không có Quyết định công nhận lưu hành hoặc hết hạn sử dụng: Mức phạt tiền dao động từ cảnh cáo đến 80.000.000 đồng tùy thuộc vào giá trị của lô phân bón vi phạm (từ dưới 1.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng). Đối với lô hàng trị giá từ 200.000.000 đồng trở lên, vụ việc phải được chuyển sang cơ quan tố tụng hình sự; nếu không khởi tố hình sự thì phạt tiền từ 90.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

Hành vi vi phạm quy định về nhập khẩu phân bón

• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Tự ý tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung Giấy phép nhập khẩu; đưa vào sản xuất, lưu thông hoặc không bảo quản nguyên trạng phân bón khi chưa có thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng nhập khẩu.
• Nhập khẩu phân bón không bảo đảm chất lượng, hết hạn sử dụng hoặc không có Giấy phép nhập khẩu: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng tùy thuộc vào trị giá của lô phân bón nhập khẩu vi phạm.
• Biện pháp khắc phục hậu quả đặc thù: Buộc tái xuất phân bón không bảo đảm chất lượng hoặc không có giấy phép trong thời hạn 30 ngày (quá hạn sẽ bị tịch thu hoặc tiêu hủy); buộc tái xuất hoặc tiêu hủy đối với phân bón nhập khẩu hết hạn sử dụng; buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật vi phạm đã tiêu thụ hoặc tẩu tán.

Hành vi vi phạm về lấy mẫu, phân tích, thử nghiệm và khảo nghiệm phân bón

• Vi phạm về lấy mẫu, phân tích, thử nghiệm chất lượng: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với người lấy mẫu không có chứng chỉ tập huấn hoặc không áp dụng đúng phương pháp tiêu chuẩn quốc gia. Phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng nếu không công bố phương pháp lấy mẫu, phân tích theo quy chuẩn. Phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi phân tích, thử nghiệm phục vụ quản lý nhà nước sử dụng phép thử ngoài phạm vi được chỉ định hoặc khi chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận, chỉ định.
• Vi phạm về khảo nghiệm phân bón: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với các hành vi không lưu giữ hồ sơ khảo nghiệm; không nộp báo cáo định kỳ; không duy trì đủ điều kiện của tổ chức khảo nghiệm; không tuân thủ đúng quy chuẩn, quy trình kỹ thuật; cung cấp kết quả sai lệch; không thực hiện khảo nghiệm nhưng vẫn cấp kết quả; tẩy xóa tài liệu hoặc sử dụng hồ sơ giả mạo để được công nhận đủ điều kiện khảo nghiệm.

Hành vi vi phạm quy định về sử dụng phân bón

• Phạt cảnh cáo: Áp dụng đối với hành vi sử dụng phân bón không đúng với nội dung hướng dẫn sử dụng ghi trên nhãn phân bón.
• Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi sử dụng phân bón không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và lập biên bản

Nghị định phân định rõ ràng thẩm quyền xử phạt và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả của các lực lượng chức năng bao gồm:

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp: Chủ tịch UBND cấp xã (phạt tiền đến 5.000.000 đồng), cấp huyện (phạt tiền đến 50.000.000 đồng), cấp tỉnh (phạt tiền đến 100.000.000 đồng).
• Thanh tra chuyên ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn: Thanh tra viên, Chánh thanh tra Sở, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật, Chánh thanh tra Bộ có thẩm quyền xử phạt tương ứng với chức năng quản lý nhà nước về phân bón.
• Các lực lượng chức năng khác: Công an nhân dân, Hải quan, Quản lý thị trường, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển thực hiện xử phạt các hành vi vi phạm trong phạm vi địa bàn, lĩnh vực kiểm soát được giao (như buôn bán, nhập khẩu, vận chuyển trái phép phân bón).
• Thẩm quyền lập biên bản: Người có thẩm quyền xử phạt và công chức, viên chức thuộc các cơ quan quản lý nhà nước nêu trên đang thi hành công vụ, nhiệm vụ trong lĩnh vực phân bón.

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

• Hiệu lực thi hành: Nghị định 55/2018/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Riêng quy định tại khoản 4 Điều 7 (xử phạt hành vi buôn bán phân bón khi không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán) có hiệu lực từ ngày 20 tháng 9 năm 2020 đối với các tổ chức, cá nhân đã hoạt động buôn bán phân bón trước ngày 20 tháng 9 năm 2017.
• Quy định bãi bỏ: Bãi bỏ các điều khoản liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phân bón tại Nghị định số 163/2013/NĐ-CP và Nghị định số 115/2016/NĐ-CP của Chính phủ.
• Điều khoản chuyển tiếp: Các hành vi vi phạm xảy ra hoặc bị phát hiện trước ngày Nghị định này có hiệu lực mà đang xem xét, giải quyết thì áp dụng quy định tại Nghị định số 163/2013/NĐ-CP và Nghị định số 115/2016/NĐ-CP, trừ trường hợp Nghị định này quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn thì áp dụng Nghị định này.
• Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm hướng dẫn và tổ chức thực hiện Nghị định này trên phạm vi cả nước.