Nghị định 16-CP được ban hành năm 1995 bởi Chính phủ, do Thủ tướng Võ Văn Kiệt ký ban hành, quyết định về việc thành lập Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu bước chuyển đổi lớn trong việc sắp xếp, tổ chức lại hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học tại khu vực phía Nam nhằm hình thành một trung tâm đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực chất lượng cao cho cả nước.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, các trường đại học, phân hiệu đại học và viện nghiên cứu được sáp nhập, tổ chức lại. Đồng thời, văn bản cũng quy định trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Ủy ban nhân dân tỉnh Sông Bé trong việc phối hợp quản lý, xây dựng và phát triển nhà trường.

Cơ sở thành lập và địa vị pháp lý của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

• Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được thành lập trên cơ sở sắp xếp và tổ chức lại 9 trường đại học và phân hiệu tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm: Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm kỹ thuật Thủ Đức, Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Nông lâm, Đại học Kinh tế, Đại học Tài chính kế toán, Đại học Sư phạm, Đại học Kiến trúc, và Phân hiệu Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh.
• Về địa vị pháp lý, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học đa ngành, đa lĩnh vực của cả nước, trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trường hoạt động theo quy chế riêng do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng.

Nhiệm vụ chính của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

• Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyên gia các ngành khoa học và công nghệ ở các trình độ đại học, cao học và tiến sĩ.
• Nghiên cứu khoa học và công nghệ gắn liền với công tác giảng dạy, đào tạo, thông tin khoa học; đồng thời triển khai ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất và đời sống xã hội.
• Thực hiện vai trò hỗ trợ về mặt học thuật cho một số trường đại học khác và các trường cao đẳng tại các địa phương.

Cơ cấu tổ chức và các đơn vị thành viên

Cơ cấu tổ chức của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được thiết lập toàn diện bao gồm:

• Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu khoa học: Trường Đại học Đại cương; các trường đại học chuyên ngành (trước mắt gồm Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Sư phạm, Trường Đại học Kỹ thuật, Trường Đại học Nông lâm, Trường Đại học Kinh tế, Trường Đại học Luật); cùng các Viện và Trung tâm nghiên cứu khoa học. Trong quá trình phát triển, việc bổ sung thành viên mới sẽ do Giám đốc Đại học Quốc gia xây dựng đề án cụ thể, lấy ý kiến đóng góp của Hội đồng khoa học và trình Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định.
• Các đơn vị phục vụ đào tạo và nghiên cứu: Thư viện và Trung tâm máy tính.
• Các phòng chức năng giúp việc cho Giám đốc do Giám đốc quyết định thành lập.

Bộ máy lãnh đạo và cơ chế điều hành

• Ban lãnh đạo gồm Giám đốc và các Phó Giám đốc. Trong đó, Giám đốc do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm. Các Phó Giám đốc, Hiệu trưởng, Viện trưởng các đơn vị thành viên do Giám đốc đề nghị và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo bổ nhiệm.
• Giám đốc là người điều hành toàn bộ hoạt động của Đại học Quốc gia, chịu trách nhiệm xây dựng quy chế tổ chức và hoạt động để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
• Hội đồng khoa học và đào tạo được thành lập để làm chức năng tư vấn cho Giám đốc. Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định công nhận Chủ tịch và các thành viên của Hội đồng này.

Quy hoạch và xây dựng cơ sở vật chất

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Ủy ban nhân dân tỉnh Sông Bé lập luận chứng kinh tế kỹ thuật trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Mục tiêu nhằm cải tạo các cơ sở cũ và đầu tư xây dựng cơ sở mới cho Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tại khu vực giáp ranh thuộc địa phận xã Đông Hòa (huyện Thuận An, tỉnh Sông Bé) và xã Tân Phú (huyện Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh).

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 16-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Sông Bé chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc các quy định tại Nghị định này.