Nghị định số 145/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về việc phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn. Nghị định này đánh dấu bước chuyển biến quan trọng trong việc tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để nhằm nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương cơ sở, đồng thời tối ưu hóa hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này tập trung điều chỉnh các nội dung cốt lõi sau:

• Phân định trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền địa phương theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị và nông thôn của Bộ Xây dựng; thực hiện trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã được phân định theo quy định tại Nghị định này.
• Phân quyền, phân cấp trách nhiệm, thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, người có trách nhiệm, thẩm quyền trong hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn được quy định tại Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Nguyên tắc phân định thẩm quyền, phân quyền và phân cấp

Việc thực hiện phân định thẩm quyền và phân quyền, phân cấp phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:

• Nguyên tắc chung: Bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương; bảo đảm tính thống nhất, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực hiệu quả; bảo đảm quyền con người, quyền công dân và không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của xã hội, người dân, doanh nghiệp; nguồn lực thực hiện do ngân sách nhà nước bảo đảm.
• Nguyên tắc phân định thẩm quyền: Phù hợp với năng lực thực tế của cơ quan, người có thẩm quyền; không trùng lặp, chồng chéo hoặc bỏ sót chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp chính quyền địa phương; phân định rõ thẩm quyền giữa Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân (UBND) và Chủ tịch UBND.
• Nguyên tắc phân quyền, phân cấp: Phân cấp triệt để giữa trung ương và địa phương, phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương; cơ quan trung ương tập trung quản lý vĩ mô, xây dựng thể chế, chiến lược và tăng cường thanh tra, giám sát; bảo đảm tính đồng bộ, liên thông, không để gián đoạn công việc hoặc chồng lấn nhiệm vụ giữa các ngành, lĩnh vực.

Quy định về phí và lệ phí

Khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan, tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp phí, lệ phí cho cơ quan tiếp nhận hồ sơ theo quy định của pháp luật. Mức phí, lệ phí và việc quản lý, sử dụng được thực hiện theo quy định của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính hoặc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Phân định trách nhiệm tổ chức lập nhiệm vụ và quy hoạch đô thị, nông thôn

Trách nhiệm tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch được chuyển giao cụ thể như sau:

• Trách nhiệm của UBND cấp huyện đối với quy hoạch có phạm vi liên quan đến địa giới hành chính của từ 02 đơn vị hành chính cấp xã trở lên sẽ do UBND cấp tỉnh thực hiện.
• Trách nhiệm của UBND cấp huyện đối với quy hoạch có phạm vi thuộc địa giới hành chính của 01 đơn vị hành chính cấp xã sẽ do UBND cấp xã thực hiện.
• Trách nhiệm tổ chức lập điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị và nông thôn do UBND cấp xã thực hiện.
• Trình tự, thủ tục lập nhiệm vụ và quy hoạch tuân thủ theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Phân định trách nhiệm tổ chức thẩm định nhiệm vụ và quy hoạch

Công tác thẩm định được phân định tương ứng với trách nhiệm lập quy hoạch:

• Trách nhiệm thẩm định đối với quy hoạch có phạm vi liên quan đến địa giới hành chính của từ 02 xã trở lên và quy hoạch chung xã do cơ quan chuyên môn về quy hoạch thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện (thay vì cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện).
• Trách nhiệm thẩm định đối với quy hoạch có phạm vi thuộc địa giới hành chính của 01 xã do cơ quan chuyên môn có chức năng quản lý quy hoạch thuộc UBND cấp xã thực hiện.
• Trách nhiệm thẩm định điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị và nông thôn do UBND cấp xã thực hiện.

Phân định thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ và quy hoạch

Thẩm quyền phê duyệt được phân định rõ ràng nhằm tối ưu hóa thời gian và quy trình thực hiện:

• Thẩm quyền phê duyệt đối với quy hoạch có phạm vi liên quan đến địa giới hành chính của từ 02 xã trở lên và quy hoạch chung xã do UBND cấp tỉnh thực hiện (thay vì UBND cấp huyện).
• Thẩm quyền phê duyệt đối với quy hoạch có phạm vi thuộc địa giới hành chính của 01 xã do UBND cấp xã thực hiện.
• Thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị và nông thôn do UBND cấp xã thực hiện.
• Căn cứ vào năng lực thực tế của cấp xã, UBND cấp tỉnh quyết định phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch chung xã; đồng thời cơ quan chuyên môn cấp tỉnh phân cấp, ủy quyền trách nhiệm thẩm định tương ứng cho cơ quan chuyên môn cấp xã.

Phân định trách nhiệm trong tổ chức quản lý quy hoạch

Nghị định chuyển giao một số trách nhiệm quản lý trực tiếp từ cấp huyện về cấp xã:

• Trách nhiệm lưu giữ hồ sơ cắm mốc đã phê duyệt và cung cấp tài liệu liên quan đến mốc giới cho tổ chức, cá nhân có yêu cầu do UBND cấp xã thực hiện.
• Trách nhiệm cung cấp thông tin quy hoạch đô thị và nông thôn đã được phê duyệt cho cơ quan, tổ chức, cá nhân khi có yêu cầu do UBND cấp xã thực hiện.

Phân quyền trách nhiệm lập, thẩm định và phê duyệt cấp Trung ương

Nghị định đẩy mạnh phân quyền từ các cơ quan trung ương về cho địa phương và các bộ chuyên ngành:

• Về trách nhiệm lập quy hoạch: Phân quyền trách nhiệm của Bộ Xây dựng về tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch đô thị, nông thôn cho UBND cấp tỉnh thực hiện.
• Về trách nhiệm thẩm định:
  • Thẩm định quy hoạch chung khu du lịch quốc gia do cơ quan chuyên môn về quy hoạch thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện (thay vì Bộ Xây dựng).
  • Thẩm định quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật nhà nước do cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thực hiện.
• Về thẩm quyền phê duyệt:
  • Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung đô thị và đô thị mới có quy mô dân số dự báo tương đương đô thị loại I thuộc tỉnh do UBND cấp tỉnh thực hiện (thay vì Thủ tướng Chính phủ).
  • Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung khu du lịch quốc gia do UBND cấp tỉnh thực hiện (thay vì Thủ tướng Chính phủ).
  • Phê duyệt quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật nhà nước do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an thực hiện (thay vì Thủ tướng Chính phủ).

Các quy định đặc thù trong tổ chức thực hiện (Điều 11)

Kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 đến khi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn được sửa đổi, bổ sung và có hiệu lực thi hành, một số quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn hiện hành được điều chỉnh thực hiện như sau:

• Không tổ chức lập, phê duyệt quy hoạch chung huyện.
• Không tổ chức lập, phê duyệt quy hoạch chung thị trấn, quy hoạch chung đô thị mới dự kiến trở thành thị trấn.
• Không tổ chức lập, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch đối với đô thị mới có phạm vi liên quan đến địa giới hành chính của từ 02 tỉnh trở lên.
• Không thực hiện lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết khu vực thuộc quy hoạch chung huyện đã được phê duyệt.
• Không thực hiện lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ Xây dựng đối với quy hoạch đô thị và nông thôn, trừ trường hợp quy hoạch chung đô thị là trung tâm chính trị - hành chính của tỉnh.
• Không thực hiện lấy ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Xây dựng đối với quy định quản lý theo quy hoạch do UBND tỉnh ban hành.
• Thực hiện thay thế, chuyển đổi một số thuật ngữ pháp lý: "Thành phố thuộc tỉnh, thị xã, đô thị mới..." được hiểu là "đô thị thuộc tỉnh"; "Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp huyện" được hiểu là "Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp xã"; "Ủy ban nhân dân cấp huyện" tại một số điều khoản cụ thể được thay thế bằng "Ủy ban nhân dân cấp xã".

Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp

Nghị định quy định rõ mốc thời gian áp dụng và phương án xử lý chuyển tiếp đối với các hồ sơ quy hoạch đang triển khai:

• Hiệu lực thi hành: Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025 và hết hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 3 năm 2027 (trừ trường hợp được Quốc hội quyết định kéo dài hoặc có văn bản quy phạm pháp luật mới thay thế có hiệu lực trước thời điểm này). Trong thời gian Nghị định có hiệu lực, nếu có sự khác biệt về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự thủ tục với các văn bản pháp luật khác thì thực hiện theo Nghị định này.
• Điều khoản chuyển tiếp:
  • Quy hoạch đang được UBND cấp huyện lập nhưng chưa phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch: Thực hiện lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ theo quy định của Nghị định này.
  • Quy hoạch đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, đang được UBND cấp huyện lập: UBND cấp tỉnh căn cứ phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và thực tiễn để quyết định điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch hoặc tiếp tục thực hiện theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 và Nghị định này.
  • Quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị riêng do UBND cấp huyện lập và đã phê duyệt trước ngày Nghị định này có hiệu lực: Tiếp tục có hiệu lực đến hết thời hạn quy hoạch.
  • Quy hoạch đang được UBND cấp xã lập trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, thuộc thẩm quyền phê duyệt của UBND cấp huyện: UBND cấp tỉnh phê duyệt hoặc ủy quyền cho UBND cấp xã mới sau sáp nhập phê duyệt.