Nghị định 127/2015/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động của các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra ngành Công Thương; tiêu chuẩn, chế độ đối với thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành và cộng tác viên thanh tra; cũng như trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động thanh tra ngành Công Thương.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Nghị định này điều chỉnh toàn diện về mặt tổ chức, hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước và cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành thuộc ngành Công Thương; chế độ chính sách cho đội ngũ làm công tác thanh tra; và trách nhiệm của các cơ quan quản lý liên quan. Trường hợp Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác với Nghị định này thì áp dụng quy định của Điều ước quốc tế đó.
• Đối tượng áp dụng: Bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý hành chính của Bộ Công Thương, Sở Công Thương; và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ chấp hành quy định pháp luật trong các lĩnh vực chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương và Sở Công Thương.

Hệ thống cơ quan thực hiện chức năng thanh tra ngành Công Thương

Hệ thống thanh tra ngành Công Thương được tổ chức chặt chẽ, phân định rõ giữa cơ quan thanh tra nhà nước và cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành:

• Cơ quan thanh tra nhà nước:
  • Thanh tra Bộ Công Thương (Thanh tra Bộ): Là cơ quan trực thuộc Bộ Công Thương, giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân và phòng, chống tham nhũng. Thanh tra Bộ có con dấu, tài khoản riêng, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ trưởng và sự hướng dẫn nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ.
  • Thanh tra Sở Công Thương (Thanh tra Sở): Là cơ quan trực thuộc Sở Công Thương, giúp Giám đốc Sở thực hiện các chức năng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân và phòng, chống tham nhũng tại địa phương. Thanh tra Sở chịu sự chỉ đạo của Giám đốc Sở, đồng thời chịu sự hướng dẫn nghiệp vụ thanh tra hành chính của Thanh tra tỉnh và nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành của Thanh tra Bộ.
• Cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành:
  • Cấp Trung ương: Gồm Tổng cục Năng lượng, Cục Quản lý thị trường, Cục Hóa chất, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Cục Điều tiết điện lực, Cục Xúc tiến thương mại, Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin, Cục Quản lý cạnh tranh thuộc Bộ Công Thương.
  • Cấp địa phương: Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương.
  • Bộ phận tham mưu: Tại Tổng cục được tổ chức theo mô hình Vụ; tại Cục và Chi cục được tổ chức theo mô hình Phòng hoặc giao bộ phận khác kiêm nhiệm.

Nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra và người đứng đầu

• Thanh tra Bộ và Chánh Thanh tra Bộ: Chủ trì xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về thanh tra ngành; lập kế hoạch thanh tra hằng năm trình Bộ trưởng phê duyệt; hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho Thanh tra Sở và các Cục, Tổng cục; thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ; trưng tập công chức, viên chức tham gia đoàn thanh tra; theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận thanh tra và quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo của Bộ trưởng.
• Thanh tra Sở và Chánh Thanh tra Sở: Hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị thuộc Sở thực hiện pháp luật về thanh tra, khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng; trực tiếp thanh tra hành chính và chuyên ngành theo thẩm quyền; thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị thuộc Sở; trưng tập nhân sự tham gia đoàn thanh tra và hướng dẫn nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho các Chi cục được giao chức năng này.
• Tổng cục, Cục và Chi cục được giao chức năng thanh tra chuyên ngành: Xây dựng kế hoạch thanh tra chuyên ngành gửi cơ quan thanh tra cùng cấp tổng hợp; tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy chuẩn kỹ thuật, quy tắc quản lý ngành; xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền; theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận thanh tra của đơn vị mình và báo cáo kết quả theo quy định.

Hoạt động thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành

• Thanh tra hành chính: Do Thanh tra Bộ và Thanh tra Sở thực hiện đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý trực tiếp nhằm đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ được giao. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện tuân thủ quy định của Luật Thanh tra và Nghị định 86/2011/NĐ-CP.
• Thanh tra chuyên ngành: Áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ chấp hành pháp luật chuyên ngành Công Thương. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện theo quy định của Luật Thanh tra và Nghị định 07/2012/NĐ-CP.

Nội dung thanh tra chuyên ngành trong các lĩnh vực cụ thể

Nghị định quy định chi tiết nội dung thanh tra chuyên ngành đối với các lĩnh vực trọng điểm sau:

• An toàn kỹ thuật công nghiệp: Thanh tra việc chấp hành pháp luật về an toàn điện, an toàn đập thủy điện, an toàn hóa chất, khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ, an toàn cơ khí, thiết bị áp lực, và an toàn trong khai thác mỏ, dầu khí.
• Cơ khí, luyện kim, công nghiệp hỗ trợ: Thanh tra việc chấp hành pháp luật về chỉ tiêu chất lượng sản phẩm thuộc phạm vi quản lý.
• Năng lượng:
  • Điện lực: Thanh tra việc thực hiện giấy phép hoạt động điện lực; vận hành hệ thống điện quốc gia (điều độ, đấu nối, đo đếm, ngừng/giảm cung cấp điện); chấp hành quy định về giá điện, phí dịch vụ; tiến độ, hạ tầng các nhà máy nhiệt điện BOT, lưới điện nông thôn và thủy điện.
  • Năng lượng mới, tái tạo và tiết kiệm năng lượng: Thanh tra việc tuân thủ các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan.
  • Ngành than: Thanh tra hoạt động khai thác, chế biến, hạ tầng than; thu hồi than; tiêu thụ, nhập khẩu và giá thành sản xuất, vận chuyển than.
  • Dầu khí: Thanh tra hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển, chế biến, phân phối; thu dọn công trình dầu khí cố định; đốt bỏ khí đồng hành; thực hiện các hợp đồng dầu khí.
  • Xăng dầu và LPG: Thanh tra hoạt động sản xuất, chế biến và kinh doanh xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng.
• Hóa chất: Thanh tra giới hạn hàm lượng hóa chất độc hại trong sản phẩm điện, điện tử; phân loại hóa chất theo GHS; phòng ngừa sự cố hóa chất; sản xuất, sử dụng hóa chất Bảng 1, 2, 3; điều kiện sản xuất, kinh doanh và chất lượng phân bón vô cơ; điều kiện kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ.
• Khai thác mỏ và chế biến khoáng sản: Thanh tra việc chấp hành quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, công nghệ, an toàn vệ sinh lao động trong khai thác và chế biến khoáng sản (trừ khoáng sản làm vật liệu xây dựng và sản xuất xi măng).
• An toàn thực phẩm: Thanh tra quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất nhập khẩu, kinh doanh đối với rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, bột, tinh bột, bánh, mứt, kẹo và bao bì chứa đựng thực phẩm thuộc phạm vi quản lý.
• Xuất nhập khẩu: Thanh tra hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh, ủy thác xuất nhập khẩu và xuất xứ hàng hóa.
• Xúc tiến thương mại: Thanh tra hoạt động khuyến mại; trưng bày, giới thiệu hàng hóa, dịch vụ; hội chợ, triển lãm thương mại; việc thành lập và hoạt động của Văn phòng đại diện tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài tại Việt Nam.
• Thương mại điện tử: Thanh tra việc quản lý website và ứng dụng di động thương mại điện tử; cung cấp thông tin, giao dịch; đánh giá tín nhiệm website; bảo vệ thông tin cá nhân; cung cấp dịch vụ chứng thực hợp đồng điện tử.
• Hoạt động thương mại: Thanh tra hoạt động thương mại biên giới, ủy thác, đại lý mua bán, gia công, giám định và môi giới thương mại.
• Cạnh tranh: Thanh tra việc kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh và hoạt động bán hàng đa cấp.
• Phòng vệ thương mại: Thanh tra việc chấp hành pháp luật về chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ và chống lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.
• Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Thanh tra việc đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung.

Kế hoạch thanh tra, xử lý chồng chéo và thanh tra lại

• Xây dựng và phê duyệt kế hoạch: Thanh tra Bộ trình Bộ trưởng phê duyệt kế hoạch thanh tra hằng năm trước ngày 25 tháng 11. Thanh tra Sở trình Giám đốc Sở phê duyệt trước ngày 15 tháng 12. Kế hoạch sau khi phê duyệt phải được gửi ngay cho đối tượng thanh tra và các cơ quan liên quan.
• Xử lý chồng chéo:
  • Nếu có sự chồng chéo giữa kế hoạch của Bộ Công Thương và Sở Công Thương thì thực hiện theo kế hoạch của Bộ Công Thương.
  • Nếu chồng chéo giữa Thanh tra Sở và cơ quan thanh tra chuyên ngành thuộc Sở thì thực hiện theo kế hoạch của Thanh tra Sở.
  • Chánh Thanh tra Bộ và Chánh Thanh tra Sở có trách nhiệm chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý các chồng chéo về phạm vi, đối tượng, nội dung và thời gian thanh tra.
• Thanh tra lại: Chánh Thanh tra Bộ quyết định thanh tra lại vụ việc đã được Thủ trưởng cơ quan thanh tra chuyên ngành thuộc Bộ hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh kết luận nhưng phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật khi được Bộ trưởng giao. Giám đốc Sở giao Chánh Thanh tra Sở quyết định thanh tra lại vụ việc do cơ quan thanh tra chuyên ngành thuộc Sở kết luận khi có dấu hiệu vi phạm.

Đội ngũ làm công tác thanh tra ngành Công Thương

• Thanh tra viên: Là công chức thuộc Thanh tra Bộ, Thanh tra Sở, được bổ nhiệm vào ngạch thanh tra, được cấp trang phục, thẻ thanh tra, phù hiệu, biển hiệu và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định pháp luật.
• Cộng tác viên thanh tra: Là người được trưng tập tham gia Đoàn thanh tra, không thuộc biên chế cơ quan thanh tra nhưng có chuyên môn phù hợp, phẩm chất đạo đức tốt và được hưởng các chế độ theo quy định.
• Người được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành: Là công chức thuộc Tổng cục, Cục (Bộ Công Thương) hoặc Chi cục (Sở Công Thương), đáp ứng đủ tiêu chuẩn ngạch công chức và quy định chuyên môn, có quyền xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền và hưởng chế độ bồi dưỡng thanh tra.

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước

• Bộ trưởng Bộ Công Thương: Chỉ đạo hoạt động thanh tra, phê duyệt kế hoạch hằng năm, xử lý kịp thời các kết luận, kiến nghị thanh tra và bảo đảm kinh phí, điều kiện làm việc cho các cơ quan thanh tra thuộc Bộ.
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Chỉ đạo bảo đảm biên chế, kinh phí, điều kiện hoạt động cho Thanh tra Sở và Chi cục Quản lý thị trường; chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chế độ chính sách cho đội ngũ thanh tra tại địa phương.
• Giám đốc Sở Công Thương: Chỉ đạo hoạt động thanh tra trong phạm vi quản lý, phê duyệt kế hoạch thanh tra hằng năm, xử lý kịp thời các kết luận, kiến nghị và giải quyết các chồng chéo trong hoạt động thanh tra tại địa phương.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 127/2015/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 02 năm 2016.

Nghị định này thay thế cho:

• Nghị định số 117/2006/NĐ-CP ngày 09 tháng 10 năm 2006 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Công nghiệp.
• Nghị định số 103/2004/NĐ-CP ngày 01 tháng 3 năm 2004 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Điện lực.