Nghị định số 126-TC được ban hành năm 1946 bởi Bộ trưởng Bộ Tài chính là một trong những văn bản pháp lý đặt nền móng cho hệ thống tài chính nước nhà, tập trung quy định về thuế quan và thuế gián thu trong giai đoạn đầu thành lập nước.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Văn bản quy định các nguyên tắc quản lý, thu nộp thuế quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và các khoản thuế gián thu đánh vào quá trình lưu thông, tiêu dùng hàng hóa. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu và kinh doanh các mặt hàng thuộc diện chịu thuế trên lãnh thổ Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của phần mở đầu và các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

• Thiết lập nguyên tắc thu thuế: Khẳng định quyền thu thuế quan và thuế gián thu của Nhà nước đối với các loại hàng hóa dịch vụ nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách quốc gia và bảo hộ sản xuất nội địa trong bối cảnh kinh tế bấy giờ.
• Xác định danh mục chịu thuế sơ bộ: Đưa ra các quy định ban đầu về việc phân loại hàng hóa chịu thuế quan khi xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới và các mặt hàng chịu thuế gián thu khi tiêu thụ trong nước.
• Phân định thẩm quyền quản lý: Giao quyền cho các cơ quan hải quan và cơ quan thu thuế gián thu trực thuộc Bộ Tài chính thực hiện việc kiểm soát, tính thuế và thu thuế theo đúng quy định pháp luật.
• Quy định về nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế: Yêu cầu các chủ hàng, doanh nhân phải khai báo trung thực, đầy đủ thông tin về hàng hóa và thực hiện nghĩa vụ tài chính trước khi hàng hóa được thông quan hoặc lưu thông trên thị trường.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 126-TC có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành năm 1946. Cho đến nay, các quy định tại văn bản này đã được thay thế bằng các Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các Luật thuế gián thu hiện hành (như Thuế giá trị gia tăng, Thuế tiêu thụ đặc biệt), tuy nhiên văn bản vẫn mang giá trị lịch sử quan trọng trong tiến trình phát triển của ngành tài chính Việt Nam.