Nghị định số 119/2020/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, hoạt động xuất bản, chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2020. Văn bản này thiết lập khung pháp lý toàn diện và nghiêm khắc nhằm điều chỉnh các hành vi vi phạm, bảo đảm hoạt động báo chí và xuất bản đi vào nề nếp, tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Nghị định này quy định chi tiết về các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí và hoạt động xuất bản.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, hoạt động xuất bản trên lãnh thổ Việt Nam; người có thẩm quyền lập biên bản và người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; cùng các cá nhân, tổ chức khác có liên quan. Tổ chức vi phạm bao gồm cơ quan báo chí, nhà xuất bản, cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức nước ngoài, văn phòng thường trú báo chí nước ngoài, văn phòng đại diện nhà xuất bản nước ngoài tại Việt Nam, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức khác.

Hình thức xử phạt và nguyên tắc áp dụng mức phạt

• Hình thức xử phạt chính: Cảnh cáo hoặc phạt tiền.
• Hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn từ 01 đến 12 tháng (áp dụng đối với các loại giấy phép hoạt động báo chí, xuất bản, in, nhập khẩu, cung cấp dịch vụ phát thanh, truyền hình...); tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 đến 12 tháng.
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc cải chính, xin lỗi; buộc thu hồi hoặc tiêu hủy sản phẩm báo chí, xuất bản phẩm vi phạm; buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, thông tin vi phạm pháp luật đã đăng, phát trên môi trường mạng; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp; buộc tái xuất xuất bản phẩm, báo chí nhập khẩu trái phép; buộc trả lại phương tiện, tài liệu thu giữ trái phép của nhà báo, phóng viên...
• Mức phạt tiền tối đa và thẩm quyền: Mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản là 200.000.000 đồng đối với tổ chức và 100.000.000 đồng đối với cá nhân. Mức phạt tiền quy định tại Chương II và Chương III của Nghị định là mức phạt áp dụng đối với tổ chức (trừ các hành vi tại Điều 6 áp dụng đối với cá nhân). Đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt tiền đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức. Thẩm quyền phạt tiền của các chức danh tại Chương IV là thẩm quyền áp dụng đối với tổ chức, thẩm quyền đối với cá nhân bằng 1/2 thẩm quyền đối với tổ chức.

Các quy định xử phạt trong hoạt động báo chí (Chương II)

• Vi phạm quy định về giấy phép (Điều 5): Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi tự ý thay đổi biểu tượng, thời lượng phát sóng, tên gọi kênh, địa điểm trụ sở mà không được chấp thuận. Phạt từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động không đúng nội dung giấy phép, không có giấy phép của Bộ Ngoại giao, hoặc xuất bản bản tin, đặc san không phép. Phạt từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi xuất bản thêm ấn phẩm, phụ trương, chuyên trang không phép. Phạt từ 140.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử mà không có giấy phép hoạt động.
• Vi phạm về hoạt động báo chí và sử dụng thẻ nhà báo (Điều 6): Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng thẻ nhà báo hết hạn; phóng viên nước ngoài hoạt động không có thẻ hợp lệ; không thu hồi hoặc nộp lại thẻ nhà báo khi chuyển công tác, nghỉ hưu; cử nhà báo hoạt động không đúng tôn chỉ, mục đích. Phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi mạo danh nhà báo, phóng viên; lợi dụng tư cách nhà báo để can thiệp, cản trở hoạt động hợp pháp của tổ chức, cá nhân; sử dụng thẻ nhà báo bị tẩy xóa. Phạt từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng tư cách nhà báo, phóng viên để trục lợi.
• Hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động báo chí (Điều 7): Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của nhà báo, phóng viên. Phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi thu giữ trái phép phương tiện, tài liệu của nhà báo. Phạt từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi xúc phạm danh tự, nhân phẩm hoặc hủy hoại phương tiện của nhà báo. Phạt từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng đối với hành vi đe dọa tính mạng nhà báo, phóng viên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Vi phạm về đăng, phát nội dung thông tin trên báo chí (Điều 8): Quy định các mức phạt từ cảnh cáo đến 200.000.000 đồng tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi đăng tải thông tin sai sự thật; minh họa sai lệch; đăng ảnh cá nhân không xin phép; đăng thông tin mê tín dị đoan, không phù hợp thuần phong mỹ tục; tiết lộ bí mật đời tư; miêu tả tỉ mỉ hành vi tội ác, dâm ô; quy kết tội danh khi chưa có bản án; đăng tải thông tin ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc hoặc tiết lộ bí mật nhà nước chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Vi phạm về cung cấp thông tin, cải chính và họp báo (Điều 9, 10, 11): Xử phạt hành vi cản trở cung cấp thông tin cho báo chí, cung cấp thông tin sai sự thật; vi phạm quy định về vị trí, thời điểm, nội dung đăng phát thông tin cải chính, xin lỗi; họp báo không thông báo trước, họp báo có nội dung xuyên tạc, kích động bạo lực hoặc gây ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia.
• Vi phạm về phát hành, lưu chiểu, xuất nhập khẩu báo chí và dịch vụ phát thanh, truyền hình (Điều 12 đến Điều 21): Quy định chi tiết mức phạt đối với các hành vi cản trở phát hành báo chí hợp pháp; bán báo chí nhập khẩu trái phép; không thực hiện lưu chiểu đúng quy định; nhập khẩu báo chí không đăng ký danh mục; thu tín hiệu truyền hình nước ngoài không phép; vi phạm các quy định về quản lý, cung cấp dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền; liên kết sản xuất chương trình trái phép; và các vi phạm liên quan đến trang thông tin điện tử tổng hợp (thiết lập không phép, trích dẫn sai nguồn, đăng thông tin vi phạm pháp luật).

Các quy định xử phạt trong hoạt động xuất bản (Chương III)

• Vi phạm về giấy phép và điều kiện hoạt động (Điều 22): Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với các hành vi không thông báo thay đổi trụ sở; tự ý thay đổi cơ quan chủ quản, tên gọi nhà xuất bản; hoạt động văn phòng đại diện nước ngoài không phép hoặc hết hạn; hoạt động nhà xuất bản khi chưa được cấp giấy phép thành lập.
• Vi phạm về quy trình, thủ tục xuất bản (Điều 23): Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi không ghi đủ thông tin quyết định xuất bản; không lưu trữ hồ sơ biên tập; xuất bản không có xác nhận đăng ký hoặc không có giấy phép tài liệu không kinh doanh; không có chứng chỉ hành nghề biên tập nhưng vẫn đứng tên; không ký duyệt bản thảo trước khi in; thay đổi làm sai lệch nội dung bản thảo đã duyệt.
• Vi phạm về nội dung xuất bản phẩm (Điều 24): Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với nội dung sai sự thật ít nghiêm trọng. Phạt từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với hành vi tiết lộ bí mật cá nhân hoặc sai sự thật nghiêm trọng. Phạt từ 40.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với nội dung dâm ô, đồi trụy, kích động bạo lực, mê tín dị đoan, xúc phạm uy tín tổ chức, danh dự cá nhân hoặc tiết lộ bí mật nhà nước. Phạt từ 140.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với nội dung xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phương hại lợi ích quốc gia, gây mất đoàn kết dân tộc hoặc thể hiện không đúng chủ quyền quốc gia trên bản đồ.
• Vi phạm về trình bày, lưu chiểu, liên kết và in xuất bản phẩm (Điều 25 đến Điều 28): Quy định xử phạt đối với hành vi ghi sai thông tin bắt buộc trên sách; sử dụng hình ảnh minh họa phản cảm; không nộp lưu chiểu hoặc nộp không đúng thời hạn cho Thư viện Quốc gia; vi phạm quy định về hợp đồng liên kết xuất bản; cơ sở in thực hiện in xuất bản phẩm không có hợp đồng, không có giấy phép hoạt động in, in vượt số lượng cho phép, hoặc in xuất bản phẩm đã bị đình chỉ, cấm lưu hành.
• Vi phạm về tàng trữ, phát hành, xuất nhập khẩu và xuất bản điện tử (Điều 29 đến Điều 32): Xử phạt hành vi tàng trữ, phát hành xuất bản phẩm không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp; bán sách không kinh doanh; tổ chức triển lãm, hội chợ xuất bản phẩm không phép; nhập khẩu xuất bản phẩm không qua thẩm định; xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử không đảm bảo điều kiện kỹ thuật, không có tên miền Việt Nam, hoặc can thiệp trái phép làm sai lệch nội dung xuất bản phẩm điện tử.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính (Chương IV)

• Thanh tra chuyên ngành Thông tin và Truyền thông (Điều 33): Thanh tra viên, Chánh Thanh tra Sở, Trưởng đoàn thanh tra cấp Sở/Cục/Bộ, Cục trưởng các Cục chuyên ngành (Báo chí; Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử; Xuất bản, In và Phát hành) và Chánh Thanh tra Bộ có thẩm quyền xử phạt cảnh cáo, phạt tiền (lên đến mức tối đa 200.000.000 đồng), tước quyền sử dụng giấy phép và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
• Các cơ quan có thẩm quyền xử phạt khác (Điều 34 đến Điều 40): Quy định thẩm quyền xử phạt cụ thể, phù hợp với chức năng nhiệm vụ của Thanh tra ngoại giao, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan, Quản lý thị trường, Công an nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp (từ cấp xã, cấp huyện đến cấp tỉnh).
• Thẩm quyền lập biên bản (Điều 41): Các chức danh có thẩm quyền xử phạt và công chức, viên chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang nhân dân đang thi hành công vụ, nhiệm vụ được giao có quyền lập biên bản vi phạm hành chính.

Hiệu lực thi hành và Điều khoản chuyển tiếp

• Hiệu lực thi hành (Điều 42): Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2020.
• Thay thế văn bản (Điều 42): Nghị định này thay thế Nghị định số 159/2013/NĐ-CP ngày 12 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản, trừ trường hợp chuyển tiếp quy định tại Điều 43.
• Điều khoản chuyển tiếp (Điều 43): Các quy định về hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt đối với hành vi vi phạm trong hoạt động in sản phẩm không phải xuất bản phẩm quy định tại một số khoản của Điều 24 và Điều 26 của Nghị định số 159/2013/NĐ-CP tiếp tục được áp dụng cho đến khi có quy định mới thay thế.
• Trách nhiệm thi hành (Điều 44): Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.