Nghị định số 1-CP được ban hành năm 1994 bởi Chính phủ về việc thành lập Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội trực thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nhằm thực hiện công tác quản lý, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh chống các tệ nạn xã hội trên phạm vi cả nước.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác phòng, chống tệ nạn xã hội tại Việt Nam.

Thành lập và vị trí pháp lý của Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội

• Chính thức thành lập Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội là cơ quan chuyên trách trực thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
• Cục có tư cách pháp nhân đầy đủ, có con dấu riêng để thực hiện các giao dịch và hoạt động nghiệp vụ theo quy định của pháp luật.
• Cục được cấp kinh phí hoạt động từ nguồn kinh phí sự nghiệp của Nhà nước và được phép mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để quản lý, sử dụng tài chính.
• Biên chế nhân sự của Cục nằm trong tổng số biên chế hành chính, sự nghiệp chung của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Nhiệm vụ và quyền hạn cốt lõi của Cục

• Xây dựng chương trình, kế hoạch: Tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng các chương trình, kế hoạch tổng thể về phòng, chống tệ nạn xã hội (trọng tâm trước mắt là nạn mại dâm và nghiện hút ma túy) để trình Chính phủ phê duyệt; trực tiếp hướng dẫn và kiểm tra việc triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch này sau khi được thông qua.
• Xây dựng và thực thi chính sách: Chủ trì phối hợp với các cơ quan, ban ngành liên quan nghiên cứu, xây dựng các dự án, chính sách, chế độ về phòng, chống tệ nạn xã hội để Bộ trưởng trình Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền; hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra các ngành, các cấp và các cơ sở trong việc thực hiện các chính sách, chế độ đó.
• Tuyên truyền, vận động xã hội: Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng và các tổ chức đoàn thể thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng nhân dân tích cực tham gia đấu tranh bài trừ các tệ nạn xã hội.
• Quản lý cơ sở cai nghiện và giáo dục: Phối hợp với các địa phương, các ngành và đoàn thể liên quan tổ chức xây dựng, quản lý các cơ sở chữa trị, cơ sở giáo dục, dạy nghề và tạo việc làm phù hợp cho các đối tượng tệ nạn xã hội nhằm giúp họ tái hòa nhập cộng đồng bền vững.

Cơ cấu tổ chức bộ máy và nhân sự

• Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội hoạt động theo chế độ thủ trưởng, lãnh đạo Cục gồm có 01 Cục trưởng và từ 01 đến 02 Phó Cục trưởng.
• Chức danh Cục trưởng và Phó Cục trưởng do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quyết định bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm theo quy định.
• Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có trách nhiệm quy định cụ thể về cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong, nhiệm vụ và quyền hạn chi tiết của Cục để bảo đảm bộ máy vận hành hiệu quả.

Tổ chức hệ thống chuyên trách tại các địa phương

• Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với Ban Tổ chức - Cán bộ Chính phủ để hướng dẫn việc thành lập các đơn vị chuyên trách về phòng, chống tệ nạn xã hội trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bảo đảm sự thống nhất quản lý từ Trung ương đến địa phương.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định 1-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành (năm 1994). Tất cả các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ. Trưởng ban Ban Chỉ đạo phòng, chống tệ nạn xã hội, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ trưởng, Trưởng ban Ban Tổ chức - Cán bộ Chính phủ, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị định này.