Nghị định 1-CP năm 1992 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế được ban hành bởi Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) nhằm mục đích tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách và thiết lập kỷ cương trong việc chấp hành nghĩa vụ thuế của các tổ chức, cá nhân.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Nghị định này quy định chi tiết về các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hình thức và mức xử phạt, thẩm quyền xử phạt, cũng như thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất kinh doanh, người nộp thuế, cán bộ thuế và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong phạm vi cả nước.

Các hành vi vi phạm về thủ tục kê khai, đăng ký, sổ sách kế toán và chứng từ (Điều 1)

• Mức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 20.000 đồng đến 100.000 đồng (có thể phạt đến 1.000.000 đồng nếu có tình tiết tăng nặng) áp dụng đối với hành vi: Kê khai đăng ký thuế không đúng thời hạn; khai không đầy đủ các khoản mục trong tờ khai nộp thuế hoặc tài liệu kế toán cung cấp cho cơ quan thuế; thực hiện không đầy đủ chế độ quản lý, sử dụng hóa đơn bán hàng.
• Mức phạt tiền từ 50.000 đồng đến 500.000 đồng (có thể phạt đến 1.500.000 đồng nếu có tình tiết tăng nặng) áp dụng đối với hành vi: Không xuất trình sổ sách kế toán, chứng từ theo yêu cầu; vận chuyển hàng hóa không kèm theo hồ sơ về thuế theo quy định; không nộp tờ khai nộp thuế, báo cáo kế toán đúng thời hạn.
• Mức phạt tiền từ 100.000 đồng đến 1.000.000 đồng (có thể phạt đến 2.000.000 đồng nếu có tình tiết tăng nặng) áp dụng đối với hành vi: Cố ý không nộp tờ khai nộp thuế, báo cáo kế toán và các giấy tờ liên quan; hủy bỏ chứng từ, sổ sách, báo cáo kế toán khi chưa hết thời hạn bảo quản, lưu giữ theo quy định.

Hành vi khai man và trốn lậu thuế (Điều 2)

• Phạt bằng số tiền thuế trốn lậu (có thể phạt đến 2 lần số tiền trốn lậu nếu có tình tiết tăng nặng) đối với các hành vi: Kê khai sai căn cứ tính thuế; lập sổ sách kế toán sai thực tế sản xuất kinh doanh; để ngoài sổ sách số liệu kế toán hoặc hạch toán không đúng tài khoản; giả vờ tạm nghỉ kinh doanh để xin miễn, giảm thuế nhưng thực tế vẫn hoạt động.
• Phạt đến 2 lần số tiền thuế trốn lậu (có thể phạt đến 3 lần nếu có tình tiết tăng nặng) đối với các hành vi: Vận chuyển hàng hóa không có hồ sơ chứng minh đã nộp thuế hoặc được quản lý thuế; kinh doanh không kê khai đăng ký với cơ quan thuế; giả mạo hóa đơn bán hàng, chứng từ thu tiền, biên lai thuế, giấy trích chuyển vận hàng hóa.
• Quy định riêng đối với hoạt động xuất nhập khẩu: Các tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định tại khoản 3 Điều 20 của Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành.
• Biện pháp xử lý đặc biệt: Nếu hành vi khai man bị phát hiện trước thời điểm quyết toán thuế hoặc trước thời hạn phải nộp đủ thuế thì không bị phạt về hành vi trốn thuế mà bị xử phạt theo quy định về vi phạm thủ tục kế toán (khoản 2 Điều 1). Trường hợp vi phạm có nhiều tình tiết tăng nặng có thể bị tước quyền sử dụng giấy đăng ký kinh doanh. Nếu trốn thuế với số lượng lớn hoặc đã bị xử lý hành chính mà còn tái phạm thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 169 Bộ luật hình sự.

Hành vi vi phạm chế độ nộp tiền thuế, tiền phạt (Điều 3)

• Mức phạt tiền từ 100.000 đồng đến 500.000 đồng (có thể phạt đến 1.000.000 đồng nếu có tình tiết tăng nặng) đối với hành vi: Không nhận thông báo thu thuế, lệnh thu, lệnh phạt hoặc quyết định xử lý vi phạm; nộp chậm tiền thuế hoặc tiền phạt; dây dưa không chịu nộp thuế, nộp phạt.
• Biện pháp bổ sung: Người vi phạm ngoài việc bị phạt tiền còn phải nộp phạt số tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật. Trường hợp dây dưa nộp thuế có nhiều tình tiết tăng nặng có thể bị tước quyền sử dụng giấy đăng ký kinh doanh.

Hành vi vi phạm chế độ kiểm tra và niêm phong hàng hóa (Điều 4)

• Mức phạt tiền từ 20.000 đồng đến 100.000 đồng (có thể phạt đến 1.000.000 đồng nếu có tình tiết tăng nặng) đối với hành vi: Cản trở, không cho cơ quan thuế kiểm tra hàng hóa đang vận chuyển, kiểm tra kho hàng, nguyên liệu tại nơi sản xuất; tự ý phá niêm phong kho hàng, nhà xưởng, máy móc do cơ quan thuế thiết lập.

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về thuế (Điều 5)

• Cán bộ thuế đang thi hành công vụ: Có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 20.000 đồng.
• Trưởng trạm thuế: Có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 100.000 đồng.
• Chi Cục trưởng Chi cục thuế: Có quyền phạt tiền đến 400.000 đồng đối với các vi phạm về thủ tục, nộp thuế, kiểm tra (riêng thuế tiêu thụ đặc biệt được phạt đến 1.000.000 đồng); phạt bằng số tiền trốn lậu đối với hành vi khai man, trốn thuế; có quyền quyết định tước quyền sử dụng giấy đăng ký kinh doanh.
• Cục trưởng Cục Thuế: Có quyền phạt tiền đến 1.000.000 đồng đối với các vi phạm về thủ tục, nộp thuế, kiểm tra; phạt đến 3 lần số tiền trốn lậu đối với hành vi khai man, trốn thuế (riêng thuế xuất nhập khẩu được phạt đến 5 lần); có quyền quyết định tước quyền sử dụng giấy đăng ký kinh doanh.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã: Có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50.000 đồng đối với các vi phạm về thuế nông nghiệp và thuế sát sinh trên địa bàn.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện: Có quyền áp dụng tất cả các hình thức phạt và biện pháp hành chính khác, phạt tiền đến 2.000.000 đồng theo đề nghị của cơ quan thuế.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Có quyền áp dụng tất cả các hình thức và biện pháp hành chính theo quy định của pháp luật dựa trên đề nghị của cơ quan thuế.
• Lưu ý về phối hợp thẩm quyền: Các cơ quan khác khi phát hiện hành vi trốn thuế phải chuyển hồ sơ cho cơ quan thuế xử lý. Chủ tịch UBND cấp huyện và cấp tỉnh chỉ ra quyết định xử phạt khi có văn bản đề nghị chính thức từ cơ quan thuế.

Thủ tục xử phạt, khiếu nại và tố cáo (Điều 6, Điều 7)

• Thủ tục xử phạt: Phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính ngày 30 tháng 11 năm 1989.
• Giải quyết khiếu nại, tố cáo: Việc khiếu nại quyết định xử phạt và giải quyết tố cáo được thực hiện theo Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 1989. Đối với các khiếu nại, tố cáo khác trong lĩnh vực thuế, trình tự giải quyết áp dụng theo Pháp lệnh khiếu nại tố cáo của công dân ngày 7 tháng 5 năm 1991.

Chế độ khen thưởng và xử lý vi phạm đối với người có thẩm quyền (Điều 8, Điều 9)

• Khen thưởng: Tập thể, cá nhân có thành tích giúp cơ quan thuế phát hiện, đấu tranh chống các vi phạm hành chính về thuế sẽ được khen thưởng theo chế độ chung của Nhà nước.
• Xử lý kỷ luật cán bộ: Người có thẩm quyền xử phạt vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân mà vi phạm quy định, tự ý xử phạt sai thẩm quyền sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại vật chất phải bồi thường.
• Đối với cá nhân ngoài ngành thuế: Nếu lợi dụng chức vụ để chiếm dụng tiền thuế, bao che trốn thuế, gây tổn thất cho Nhà nước thì Thủ trưởng cơ quan thuế các cấp có quyền kiến nghị bằng văn bản gửi cơ quan quản lý cấp trên hoặc cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo pháp luật.

Hiệu lực thi hành (Điều 10, Điều 11)

Nghị định 1-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Tất cả các quy định trước đây về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuế trái với Nghị định này đều bị bãi bỏ. Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn chi tiết thi hành. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.