Nghị định số 03/2002/NĐ-CP do Chính phủ ban hành quy định chi tiết về các biện pháp và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ an ninh, an toàn dầu khí tại Việt Nam, nhằm bảo đảm an toàn cho người, tài sản, công trình và môi trường trong quá trình khai thác nguồn tài nguyên quốc gia.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các hoạt động dầu khí bao gồm tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ, khai thác, vận chuyển, tàng trữ, chế biến, dịch vụ kỹ thuật và nghiên cứu khoa học. Các hoạt động này được tiến hành trên đất liền, hải đảo, nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, liên quan đến các công trình, phương tiện thiết bị dầu khí của Tổng công ty Dầu khí Việt Nam và các đối tác liên doanh.

Công tác bảo vệ an ninh, an toàn dầu khí được xác định là nghĩa vụ và trách nhiệm chung của mọi tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động dầu khí, các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị lực lượng vũ trang và toàn thể công dân. Mọi hành vi vi phạm đều phải được phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh. Khi phát hiện dấu hiệu sự cố hoặc hành vi xâm phạm, mọi tổ chức, cá nhân phải tìm cách ngăn chặn và báo ngay cho cơ quan công an, quân đội, chính quyền địa phương hoặc cơ quan gần nhất.

Các khái niệm cốt lõi về an ninh và an toàn dầu khí

• Bảo vệ an ninh dầu khí: Là việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại hoặc làm phương hại đến việc thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật về phát triển ngành dầu khí; bảo vệ an ninh nội bộ, bảo vệ bí mật Nhà nước và an toàn cho các hoạt động, công trình, phương tiện dầu khí.
• Bảo vệ an toàn dầu khí: Là việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm quy định về phòng chống cháy nổ, tai nạn, sự cố kỹ thuật nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản, phương tiện và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Công trình, phương tiện, thiết bị dầu khí: Bao gồm giàn khoan, đường ống dẫn, kho chứa, nhà máy, bến cảng và các trang thiết bị phụ trợ khác phục vụ cho hoạt động dầu khí, kể cả các công trình hợp tác quốc tế nằm ngoài vùng tài phán của Việt Nam.

Nhiệm vụ bảo vệ an ninh và xây dựng phương án phòng ngừa

Nhiệm vụ bảo vệ an ninh dầu khí tập trung vào việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi nguy hại sau:

• Lợi dụng hoạt động dầu khí để xâm phạm an ninh quốc gia, chủ quyền và quyền chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.
• Phá hoại trực tiếp hoặc gián tiếp các cơ quan, doanh nghiệp, công trình và thiết bị dầu khí.
• Xâm phạm hoạt động dầu khí, gây thiệt hại tài sản của Nhà nước và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
• Tiết lộ hoặc vi phạm các quy định về bảo vệ bí mật Nhà nước trong ngành dầu khí.
• Làm phương hại đến việc thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật phát triển ngành dầu khí.

Trước khi triển khai bất kỳ hoạt động dầu khí nào tại Việt Nam, các tổ chức, cá nhân bắt buộc phải xây dựng kế hoạch, phương án bảo vệ chi tiết theo hướng dẫn của Bộ Công an, đồng thời gửi phương án này cho Tổng công ty Dầu khí Việt Nam để phối hợp triển khai.

Quản lý nhân sự và yếu tố nước ngoài trong hoạt động dầu khí

• Tuyển dụng lao động: Việc tuyển dụng lao động tại Tổng công ty Dầu khí Việt Nam phải tuân thủ pháp luật lao động. Đối với người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài, hồ sơ tuyển dụng bắt buộc phải có lý lịch tư pháp và họ phải hoạt động đúng mục đích nhập cảnh.
• Trách nhiệm của nhà thầu nước ngoài: Các nhà thầu và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khi tuyển dụng lao động Việt Nam phải báo cáo và gửi bản sao hợp đồng lao động cho Tổng công ty Dầu khí Việt Nam. Khi cử lao động Việt Nam đi nước ngoài công tác hoặc học tập, phải thông báo rõ danh sách và chương trình làm việc.
• Chấm dứt hợp đồng lao động: Người nước ngoài làm việc tại Việt Nam phải tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật Việt Nam. Tổng công ty Dầu khí Việt Nam có quyền yêu cầu nhà thầu nước ngoài chấm dứt hợp đồng lao động đối với những cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam.

Bảo mật thông tin và an toàn mạng máy tính

• Mọi thông tin thuộc danh mục bí mật Nhà nước trong ngành dầu khí khi truyền tải qua các phương tiện thông tin liên lạc vô tuyến, hữu tuyến hoặc kỹ thuật khác phải được mã hóa theo quy định của ngành cơ yếu. Nghiêm cấm việc trao đổi hoặc công bố các thông tin mật này trên các phương tiện thông tin đại chúng.
• Các tổ chức, cá nhân sử dụng mạng Internet phục vụ hoạt động dầu khí phải chấp hành nghiêm quy định quản lý của Nhà nước, tự chịu trách nhiệm về nội dung thông tin truyền tải và có trách nhiệm báo cáo ngay cho cơ quan chức năng khi phát hiện các nguồn thông tin bất hợp pháp hoặc hành vi phá hoại an ninh mạng.

Hệ thống quản lý an toàn và ứng cứu khẩn cấp

Các tổ chức, cá nhân tiến hành hoạt động dầu khí có trách nhiệm thiết lập và duy trì hệ thống quản lý an toàn nghiêm ngặt từ khâu thiết kế, xây dựng, vận hành cho đến khi hủy bỏ công trình. Các yêu cầu cụ thể bao gồm:

• Xây dựng hệ thống ứng cứu khẩn cấp, lập kế hoạch ứng phó sự cố cháy nổ, tai nạn thiên tai phù hợp với hệ thống ứng cứu quốc gia, tổ chức diễn tập định kỳ.
• Thực hiện đầy đủ các cam kết bảo vệ môi trường, chủ động ngăn ngừa và khắc phục triệt để các sự cố ô nhiễm môi trường.
• Đào tạo, huấn luyện kỹ năng an toàn lao động và trang bị đầy đủ bảo hộ lao động cho nhân viên. Người lao động và khách tham quan phải tuân thủ tuyệt đối các nội quy an toàn, phòng cháy chữa cháy tại cơ sở.
• Duy trì lực lượng bảo vệ và lực lượng an toàn chuyên trách có đủ năng lực, phẩm chất và trang thiết bị để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh.

Quy định về hành lang và vùng an toàn dầu khí

• Công trình trên đất liền: Phải thiết lập hành lang an toàn rõ ràng và thông báo công khai. Trong phạm vi hành lang này, nghiêm cấm xây dựng công trình, trồng cây lâu năm, sử dụng lửa trần hoặc các thiết bị phát nhiệt có nguy cơ gây cháy nổ. Việc sử dụng hành lang an toàn cho mục đích quốc phòng, an ninh phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
• Công trình trên biển: Vùng an toàn được xác định là 500 mét tính từ rìa ngoài cùng của công trình hoặc từ vị trí thả neo của các phương tiện nổi. Nghiêm cấm các phương tiện không có nhiệm vụ xâm nhập vào vùng an toàn này. Trong phạm vi 2 hải lý tính từ rìa ngoài công trình, các tàu thuyền không được phép thả neo. Tọa độ vùng an toàn sẽ do cơ quan bảo đảm hàng hải công bố công khai.

Phân công trách nhiệm quản lý nhà nước và phối hợp lực lượng

Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về bảo vệ an ninh, an toàn dầu khí, phân công trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, ngành:

• Bộ Công an: Ban hành văn bản hướng dẫn thi hành, chỉ đạo lực lượng công an phối hợp với Tổng công ty Dầu khí Việt Nam phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm; hướng dẫn công tác phòng cháy chữa cháy và xây dựng phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc tại các cơ sở dầu khí.
• Bộ Quốc phòng: Chỉ đạo các lực lượng tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trên biển và đất liền; phối hợp xây dựng phương án bảo vệ các công trình dầu khí trọng điểm trên biển; tham gia tìm kiếm cứu nạn và khắc phục sự cố môi trường.
• Bộ Thủy sản và Ủy ban nhân dân các tỉnh ven biển: Tuyên truyền, giáo dục ngư dân không vi phạm vùng an toàn của các công trình dầu khí biển.
• Các Bộ ngành liên quan (Giao thông vận tải, Khoa học Công nghệ và Môi trường, Y tế, Lao động - Thương binh và Xã hội...): Xây dựng phương án sẵn sàng huy động lực lượng, phương tiện phối hợp ứng cứu khi xảy ra sự cố nghiêm trọng.
• Tổng công ty Dầu khí Việt Nam: Chịu trách nhiệm xây dựng phong trào bảo vệ an ninh nội bộ, bảo vệ tài sản nhà nước; thành lập lực lượng bảo vệ chuyên trách; chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành tổng kết, rút kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ.
• Cơ quan thông tin, báo chí: Tuyên truyền, giáo dục việc chấp hành các quy định về bảo vệ an ninh, an toàn dầu khí.

Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm

Các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thực hiện việc thanh tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động dầu khí nhằm bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật. Các đối tượng hoạt động dầu khí có nghĩa vụ chấp hành sự thanh tra này.

Nghị định quy định rõ chế độ khen thưởng và xử phạt:

• Tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc bảo vệ an ninh, an toàn hoặc ngăn chặn sự cố sẽ được khen thưởng theo quy định.
• Mọi hành vi vi phạm tùy theo tính chất và mức độ sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại vật chất phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Nghị định 03/2002/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký. Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan quản lý nhà nước liên quan chịu trách nhiệm hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc Tổng công ty Dầu khí Việt Nam chịu trách nhiệm thi hành.