Ngày 15 tháng 11 năm 2002, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 18/2002/L-CTN về việc công bố Pháp lệnh tổ chức Tòa án quân sự năm 2002. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp và Luật tổ chức Tòa án nhân dân, thiết lập cơ cấu tổ chức, thẩm quyền và nguyên tắc hoạt động của hệ thống Tòa án quân sự trong Quân đội nhân dân Việt Nam phù hợp với tiến trình cải cách tư pháp.

Pháp lệnh này áp dụng đối với hệ thống các Tòa án quân sự các cấp, quân nhân, công chức quốc phòng, công nhân quốc phòng, người lao động trong quân đội, lực lượng dân quân tự vệ và các cá nhân, tổ chức có liên quan đến hoạt động tố tụng hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự.

• Tòa án quân sự là các cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tổ chức trong Quân đội nhân dân Việt Nam để xét xử những vụ án hình sự theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.
• Nhiệm vụ cốt lõi của Tòa án quân sự là bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể, bảo vệ tính mạng, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của quân nhân, công chức quốc phòng và các công dân khác.
• Góp phần tích cực vào việc củng cố sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân, giáo dục quân nhân trung thành với Tổ quốc, nghiêm chỉnh chấp hành kỷ luật quân đội, pháp luật của Nhà nước và tôn trọng những quy tắc của cuộc sống tập thể.

• Tòa án quân sự trung ương: Là cơ quan xét xử cao nhất trong hệ thống Tòa án quân sự, có thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của các Tòa án quân sự cấp dưới bị kháng nghị; xét xử phúc thẩm các vụ án mà bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án quân sự quân khu và tương đương chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị.
• Tòa án quân sự quân khu và tương đương: Có thẩm quyền xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự không thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự khu vực hoặc những vụ án thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự khu vực nhưng lấy lên để xét xử; xét xử phúc thẩm các vụ án mà bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án quân sự khu vực chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị.
• Tòa án quân sự khu vực: Có thẩm quyền xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về những tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng và tội phạm rất nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, trừ những tội phạm thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự cấp trên.

• Nguyên tắc độc lập xét xử: Khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm quân nhân hoàn toàn độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Nghiêm cấm mọi hành vi can thiệp, áp đặt vào hoạt động xét xử của Tòa án quân sự dưới mọi hình thức.
• Nguyên tắc xét xử tập thể: Tòa án quân sự xét xử tập thể và quyết định theo đa số. Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có Thẩm phán và Hội thẩm quân nhân; thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có ba Thẩm phán.
• Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật: Việc xét xử được tiến hành trên nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt nam nữ, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần xã hội, địa vị.
• Nguyên tắc công khai: Tòa án quân sự xét xử công khai, trừ trường hợp cần giữ bí mật nhà nước, bí mật quân sự hoặc để giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc thì xét xử kín nhưng phải tuyên án công khai.
• Bảo đảm quyền bào chữa: Bị cáo có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa. Tòa án quân sự có trách nhiệm bảo đảm cho bị cáo thực hiện quyền bào chữa theo đúng quy định của pháp luật.

• Tòa án quân sự có thẩm quyền xét xử các vụ án hình sự mà bị cáo là quân nhân tại ngũ, công chức, công nhân, viên chức quốc phòng, quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện hoặc kiểm tra tình trạng sẵn sàng chiến đấu.
• Xét xử các vụ án hình sự mà bị cáo là dân quân, tự vệ trong thời gian phối thuộc chiến đấu với quân đội hoặc những người khác thực hiện hành vi phạm tội có liên quan đến bí mật quân sự hoặc gây thiệt hại cho quân đội.

• Thẩm phán Tòa án quân sự phải là sĩ quan quân đội tại ngũ, có phẩm chất đạo đức tốt, trung thành với Tổ quốc, có trình độ cử nhân luật trở lên và đã được đào tạo về nghiệp vụ xét xử, có thời gian làm công tác thực tiễn pháp luật theo quy định.
• Hội thẩm quân nhân được bầu để tham gia Hội đồng xét xử sơ thẩm, là những quân nhân có uy tín, có kiến thức pháp luật và tinh thần trách nhiệm cao trong việc thực hiện nhiệm vụ tư pháp.

Pháp lệnh tổ chức Tòa án quân sự năm 2002 có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố, thay thế cho Pháp lệnh tổ chức Tòa án quân sự ngày 20 tháng 6 năm 1992 và các quy định trước đây trái với Pháp lệnh này.